Mantelzorg

Terug

Welke invloed heeft zorgen voor een naaste op het leven van mantelzorgers? Wat brengt het hen en waar lopen ze tegenaan? Wat willen ze anderen die in een soortgelijke situatie zitten meegeven? Klik hieronder op een vraag om ervaringen van anderen te lezen.

Soorten ervaringen

Filter

Ervaar je grenzen aan het mantelzorgen en hoe ga of ging je daarmee om?

Bekijk

Ervaar je grenzen aan het mantelzorgen en hoe ga of ging je daarmee om?

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

Soms moet je weggaan om jezelf heel te houden

‘Toen ik achttien was, heb ik het contact met mijn moeder verbroken. Ik voelde me haar therapeut, niet haar dochter. Ze was zo ziek, zo instabiel, ik voelde me kapotgaan. En ik zag geen uitweg anders dan afstand nemen. Dat moment was pijnlijk, maar ook noodzakelijk. Ik trok daarmee mijn eerste echte grens. Ik zei: tot hier. En dat heeft me uiteindelijk gered.’

‘Ik loop vooral tegen mijn eigen overcompensatie aan. Als ik iets mis, compenseer ik het dubbel. Als ik door de zorg een les mis, bied ik aan om de volgende keer langer te blijven. In vriendschappen hetzelfde: als ik moet afzeggen omdat mijn zusje iets nodig heeft, bied ik meteen iets terug aan. Alsof ik het moet goedmaken.’

‘Ik weet dat ik het niet allemaal kan oplossen. Maar het voelt vaak wel zo. Dan voel ik me schuldig als ik iets laat liggen. En ik weet nog niet goed hoe ik daarmee moet omgaan. Ik leer, maar ik ben er nog niet.’

Lijntekening van een vrouw met halflang haar en een bril.

Marianne

Vrouw

63 jaar

Grenzen stellen is geen falen, het is een vorm van zelfbehoud

‘Ik ervaar zeker grenzen. Toen bij mijn tante een knobbel werd ontdekt, heb ik gezegd: ‘Ik doe dit niet meer.’ Ze was 87, had al dementie, mijn vader was net overleden, ik kon het gewoon niet. Geen ziekenhuis, geen onderzoeken.’

‘Ik heb toen ook gezegd: dit past niet meer bij haar. Zij heeft altijd aangegeven: aan mijn lijf geen polonaise En het past ook niet meer bij mij. Ik belde mijn neef – we trokken samen op – en zei: ‘Als iemand anders het pad van onderzoeken wil nemen, prima. Maar ik stap er dan uit.’ Het was helder, het werd gerespecteerd, en dat voelde krachtig en als een overwinning. Toen dacht ik: ja, zo voelt een duidelijke grens.’

‘En bij mijn vader was het anders, toen ik aanvoelde dat het niet meer ging (niet dat ik ging stoppen). Ik heb me toen wel teruggetrokken. Ik heb mijn broers opgebeld en gezegd: ‘Als jullie geen band meer willen, prima, maar dan stop ik met investeren.’ Ze schrokken daarvan. Zo hadden ze het nooit bedoeld. En dat heeft iets veranderd. Plots deden ze meer. Dat moment voelde als een keerpunt. Ik werd ineens weer gezien.’

Michiel

Man

51 jaar

Ik ben vaker op mijn bek gegaan in de situatie

‘In de 20 jaar dat ik voor mijn zoon zorg, is er veel gebeurd. Grenzen ervaren en eraan toegeven zijn twee verschillende zaken. Realiteit is dat je door moet voor je zoon. Maar je eigen behoeften niet vergeten en leren kennen is dan helpend. De grens zal uiteindelijk ook mede bepaald worden door mijn eigen situatie: wat als ik minder mobiel wordt, wat als ik niet meer voor hem kan zorgen?’

Helena

Vrouw

59 jaar

Soms moet je zelf ook grenzen stellen

‘Er zijn zeker grenzen aan het mantelzorgen. Er wordt in onze maatschappij heel veel gevraagd van mantelzorgers. Op een gegeven moment heb ik ook wel iets niet gedaan. Dat vond ik wel moeilijk. Trudie werd opgenomen in het ziekenhuis en ze moest daar een nacht blijven. Ze was erg onrustig en in de war en had een delier. De verpleging ging er eigenlijk gewoon vanuit dat ik toch wel bleef slapen want zij hadden geen tijd om op haar te letten in de nacht als zij onrustig was. Dat heb ik dus niet gedaan en heb ervoor gezorgd dat iemand van haar familie bij haar bleef. En ja, natuurlijk was ik gebleven als er niemand anders was gekomen. Maar ik voelde op dat moment dat ik een grens moest stellen.’

Heb(ben) je/jullie het gevoel dat jij de regie hebt in de mantelzorgsituatie?

Bekijk

Heb(ben) je/jullie het gevoel dat jij de regie hebt in de mantelzorgsituatie?

Koen

Man

70 jaar

Ik heb regie omdat wij samen keuzes maken

‘Ik heb het gevoel dat ik de regie heb, mede omdat wij daar samen keuzes in maken. We kunnen wel meer hulp aanvragen. Maar dan leveren we privacy en regie in: dat willen we zo lang mogelijk behouden. Ook voor mezelf is dat van belang. Maar wel altijd in overleg. In alles is gelijkwaardigheid van belang.’

Helena

Vrouw

59 jaar

Ik kreeg de ruimte en tijd van mijn werk om te mantelzorgen

‘Het voordeel wat ik heb gehad is dat ik in die tijd de ruimte kreeg van mijn werk om te mantelzorgen. Als ik weg werd geroepen nam ik mijn laptop mee zodat ik in ieder geval bereikbaar was. Zo kreeg ik ook de ruimte om de laatste vijf dagen van het leven van Trudie bij haar te waken. Ik had hele duidelijke afspraken met mijn leidinggevende. Die kende ook het hele verhaal. Daarom ben ik ook zo een voorstander van praten over mantelzorg op je werk met je leidinggevende, want in overleg kan er echt heel veel.’

Jozien

Vrouw

62 jaar

We hebben de regie omdat we de weg weten, assertief zijn en de middelen hebben 

‘Ook nu onze zoon met syndroom van Down in een woonvorm is gaan wonen houden we, als groep ouders, de regie: de personeelsleden zijn door onszelf uitgezocht en we hebben regelmatig contact om onze begeleidingswensen samen door te nemen. Onze wensen zijn dan nadrukkelijk ook die van onze zoon. Nu hij in zijn tienerjaren is, veranderen zijn behoeften en daar houden we uiteraard rekening mee.’

‘Je kunt niet loslaten, een zorgverlener kan niet overnemen wat wij doen. Het is de moeite waard erin te investeren. Bepalen wat goed voor hem is gaat niet meer, hij is 25 jaar en volwassen. Hoewel zijn gedrag dat van een van 14-jarige is: hij is kind, maar zo kun je hem niet meer behandelen. Sociaal emotioneel blijft hij achter bij zijn ontwikkeling naar volwassenheid. Nu is het meer zaak in onderhandeling te gaan en het brede netwerk in te schakelen. Ons hele gezin is betrokken hierbij. We gaan veel in overleg over hoe met hem om te gaan. Met veel geduld en samenspraak over de omgang. Regie is ook noodzakelijk, omdat hij zelf soms anders wil, heeft dat gevolgen en dus is er uitleg en goede samenwerking nodig. Daarover voeren wij als ouders de regie.’

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

Regie houden betekent ook kunnen zeggen: nu even niet

‘Vroeger had ik helemaal geen keuze. Als ik de zorg niet op mij nam, deed niemand het. Nu probeer ik meer zelf regie te nemen. Ik geef vaker aan als iets te veel is. Mijn vader luistert daar gelukkig nu beter naar. Maar nee zeggen blijft lastig. Ik ben geneigd om te zeggen: ‘Ik fix het wel.’ En dan loop ik er wéér in.’ 

‘Mijn vriend helpt me gelukkig om rustmomenten in te bouwen. Hij zegt soms: ‘Niet ook nog het weekend volplannen.’ Maar dat leerproces is nog bezig. Ik wil zorgen, maar ik wil ook leren dat dat niet altijd ten koste hoeft te gaan van mezelf.’ 

Is er oog voor jou als mantelzorger?

Bekijk

Is er oog voor jou als mantelzorger?

Illustratie van Els

Els

Vrouw

71 jaar

Als je als familie al vroeg handvatten krijgt, kun je daar veel van leren

‘Er wordt door hulpverleners veel te weinig gekeken naar naasten. Als de familie al in een vroeg stadium handvatten zou krijgen om met de situatie om te gaan, kan dat helend zijn voor naasten en familie. Met de Familie Betrokkenen Raad proberen we in de cursus ‘Samen sterk door triadisch werken’ familie en naasten handvatten te geven door middel van een simulatiespel.’

‘In het gesprek zie je dan hoe de familie vaak op de stoel gaat zitten van de cliënt en de client gaat beschermen terwijl je dat als familie niet moet doen. Ze zien dan hoe betuttelend je dan vaak bent.’

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

Zolang je sterk lijkt, vraagt niemand hoe het echt met je gaat

‘In mijn jeugd was er vooral hulp voor mijn moeder. En als mensen wisten van mijn broertje of zusje, dan vroegen ze naar hen. Maar naar mij? Bijna niemand vroeg hoe het met míj ging. Ik werd gezien als de sterke. Als degene die het toch wel redt. Alleen één Franse docente op de middelbare school zag iets. Die nam af en toe echt tijd voor me. Zij vroeg wat ik nodig had. Dat is me altijd bijgebleven.’ 

‘Zelf voelde ik het ook niet als mantelzorg. Ik dacht: dat is helpen met het aantrekken van steunkousen of helpen bij het douchen. Pas toen ik bij MantelzorgNL andere verhalen hoorde, herkende ik mezelf. Toen pas dacht ik: oh, dus dát was het.’ 

Lijntekening van Roelie.

Roelie

Vrouw

62 jaar

Zichtbaarheid begint vaak bij jezelf – als je jezelf serieus neemt, doen anderen dat ook

‘Nu is er meer oog voor, maar dat is ook omdat ik het ben gaan delen. Vroeger noemde ik het niet zo. Ik dacht gewoon: volhouden, schouders eronder, niet piepen. Nu durf ik makkelijker te zeggen hoe het echt met me gaat. Ik ben er ook over gaan spreken. Ik heb zelfs een boek geschreven. Toch merk ik dat mensen vaak niet weten wat er in ons gezin speelt. Ze zien niet hoe zwaar het soms is.’

‘Mensen denken soms dat ik alles onder controle heb, maar dat is omdat ik het zo lang heb moeten verbergen. Ik heb geleerd om zichtbaar te zijn, maar het blijft lastig om écht gezien te worden in wat je doet en wat het kost.’

Lijntekening van een jonge vrouw die een tafel aan het schoonmaken is.

Vianna

Vrouw

30 jaar

Er was eigenlijk nergens begrip voor de situatie

‘Nee, dat heb ik echt gemist. Ik was het gezonde kind, dus ze dachten: met haar is niks aan de hand. Maar ik voelde me ontzettend eenzaam.’

‘Op school was er ook geen begrip. Ik had moeite met huiswerk, maar niemand wist wat er thuis speelde. Ik was ook zo gewend om mijzelf op de laatste plek te zetten, dat ik ook niet wilde opvallen. Ik wilde niemand tot last zijn. Ik had gewild dat er iemand was die even vroeg: en hoe gaat het eigenlijk met jou?’

Kun je de zorg voor je naaste(n) delen?

Bekijk

Kun je de zorg voor je naaste(n) delen?

Koen

Man

70 jaar

Ik kan de zorg delen en bepaal zelf wanneer dat nodig is

‘Ik kan de zorg delen met mijn naasten (kinderen, vrienden, buurtgenoten), maar dat doe ik pas als het echt nodig is. Professionele zorg is ook voldoende beschikbaar: ik zou meer kunnen vragen, maar voor nu is het goed zo. Koen kijkt daar praktisch naar: we hebben ons goed voor kunnen bereiden op de situatie en beschikken over een goed netwerk aan vrienden en kennissen.’

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

Je kunt pas iets uit handen geven als je ook als zorgdrager wordt erkend

‘De hulp was er wel, maar niet voor mij. Toen ik zestien was, zat ik in het systeem, maar werd ik er buiten gehouden. De hulpverleners spraken met mijn ouders, niet met mij. Ik had geen officiële status, dus ze vonden dat ik het wel aankon. Maar dat was niet zo. Ik werd niet serieus genomen. Als ik iets zei over hoe slecht het ging, werd gezegd: ‘Je bent gewoon boos op je moeder.’ Dat was zo frustrerend. Ik wás boos, maar ik had ook gelijk. Er gebeurde gewoon te veel.’

‘Nu is het beter. Er is iets meer begrip, vooral van mijn vader. Maar ik blijf vaak degene die het hele plaatje overziet en dat blijft lastig over te dragen.’

Waar loop je tegenaan in de zorg voor je naaste(n)? Hoe ga je daarmee om?

Bekijk

Waar loop je tegenaan in de zorg voor je naaste(n)? Hoe ga je daarmee om?

Helena

Vrouw

59 jaar

Als je geen familielid bent, kunnen dingen lastiger zijn in het mantelzorgen

‘Waar ik dus in het begin gelijk tegenaan liep, is dat ik werd buitengesloten, omdat ik geen familie was van Trudie maar een vriendin. Het is lastig om als eerste contactpersoon geregistreerd te staan als je geen familie bent. Haar zus was dat, terwijl ik in de praktijk het grootste deel van de mantelzorg op me nam en ik uiteindelijk toch werd gebeld als er iets aan de hand was.’

‘Daarnaast vond haar zus het ook goed dat ik dit deed. Omdat ik niet geregistreerd stond als contactpersoon was het lastig voor mij om mee te praten over het welzijn van Trudie, toen zij kleinschalig ging wonen. Zo moest ik bijvoorbeeld echt zeuren om ervoor te zorgen dat Trudie met een psycholoog kon praten; iets waarvan ze toen nog kon aangeven dat ze dat fijn zou vinden. Maar ik mocht wel de hele aanvraag van de dagbehandeling doen. Dat mag je dan wel doen, omdat dat makkelijk is. Daar werd ik wel eens kriegelig van.’

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

Niet alles hóeft en ook niet alles hoort bij jou

‘Toen mijn zusje vorig jaar in het ziekenhuis lag, vroegen de verpleegkundigen of ik haar stoma wilde verzorgen. Dat heb ik geweigerd. Dat is niet mijn taak. Ik ben haar zus, niet haar verpleegkundige. En ik wil ook niet dat onze band alleen nog maar uit zorg bestaat. Het is een grens die ik heb moeten leren. Want vroeger deed ik alles. Maar nu weet ik: als ik echt alles op me neem, verlies ik niet alleen mezelf, ik verlies ook de relatie.’

Illustratie van Els

Els

Vrouw

71 jaar

Het indienen van een klacht kan nadelig werken voor je familie

‘Ik heb vorig jaar een klacht ingediend over de begeleiding, de terugkoppeling, en de vervuiling in het huis van mijn dochter. Dat was heel moeilijk.’

‘Veel familie en naasten die zeggen dat ze geen klacht indienen, omdat ze bang zijn dat het familielid daar nadeel aan ondervindt. En het is ook zeker dat dit gebeurt. Maar de emmer zat zo vol dat ik dacht: nu is de grens bereikt. Nu ga ik een klacht indienen. Daarna heb ik een goed gesprek gehad, maar dat heeft geen vruchten afgeworpen.’

‘Maar ik heb dat toen gedaan om dingen echt aan de kaak te stellen en in de openbaarheid te brengen. Maar dat is niet fijn en dat heeft mij heel veel energie gekost.’

Illustratie van Els

Els

Vrouw

71 jaar

Binnen de AVG is er veel meer mogelijk dan mensen denken

‘Er zijn heel veel jonge behandelaren en verpleegkundigen die angst hebben of het moeilijk vinden om met familie van een cliënt ernaast in gesprek te gaan. Mijn ervaring is dat ze snel zeggen dat ze geen informatie mogen delen, als een familielid belt. Ik kan me voorstellen dat de wetgeving lastig is. Als je daar niet goed in getraind bent dat je dan snel denkt dat iets niet kan. Maar dat is helemaal niet zo. Die wetgeving is veel soepeler dan dat ze zeggen.’

Wat brengt het mantelzorgen jou?

Bekijk

Wat brengt het mantelzorgen jou?

Lijntekening van een vrouw met halflang haar en een bril.

Marianne

Vrouw

63 jaar

Zorgen voor een ander laat je zien wat echt belangrijk is en hoe waardevol vertrouwen kan zijn

‘Het mantelzorgen brengt mij inzicht. In hoe ouder worden eruitziet, in familieverhoudingen, in mijn eigen grenzen. Het heeft me ook rijkdom gebracht: dat ik er kon zijn voor iemand, dat ik warmte kon geven. Vooral bij mijn tante voelde ik: zij voelde zich veilig bij mij. En dat is onbetaalbaar. Iemand overeind kunnen houden – dát is betekenisvol.’

‘Je groeit erin. En het had bij ons ook echt een kop en een staart. Ik mocht niet klagen: mijn ouders, mijn tante… ik kon het delen. Maar je leert ook dat ieder verhaal uniek is. Wat het mij echt bracht? Dat je weet: ik kan er zijn voor iemand. En dat geeft een rijkdom die ik niet had willen missen.’

Helena

Vrouw

59 jaar

Niet iedere mantelzorger wil het helemaal loslaten

De zorg zei vaak tegen mij: ‘Laat het nu maar los, want ze woont nu bij ons.’ Ik heb daarop weleens geantwoord dat ik de zorg voor mijn vriendin misschien wel helemaal niet los wil laten. Ik vond vind het uiteraard fijn dat de zorgmedewerkers er waren zijn. Maar ik wilde ook tot het eind een aantal dingen zelf met haar blijven doen. Dus mijn advies voor zorgprofessionals: Vraag het gewoon aan de mantelzorger. De formele zorg zou nog veel gelijkwaardiger met de mantelzorger op kunnen trekken.’

Lijntekening van een jonge vrouw die een tafel aan het schoonmaken is.

Vianna

Vrouw

30 jaar

Zorg geeft je verantwoordelijkheidsgevoel, maar ook richting, waarden en drive

‘Ik geloof hierdoor echt dat ieder mens iets te bieden heeft. Ook als je een beperking hebt. Dat besef heb ik echt van mijn ouders en broer gekregen.’

‘Als ik kijk naar wie ik nu ben geworden: ik ben trots. Natuurlijk was het zwaar, maar ik heb geleerd hoe belangrijk gelijke kansen zijn. Dat je bijvoorbeeld ook geen beleid moet maken zonder te weten wat het in de praktijk betekent.’

Michiel

Man

51 jaar

Door de mantelzorgsituatie sta ik bewuster in het leven

‘Het heeft altijd zin en ik weet beter wat ik wel en niet kan. Ook wat ik wil en niet wil. Dankzij de situatie ben ik ook landelijk actief binnen het thema mantelzorg. Ik schrijf columns en doe mee aan programma’s over mantelzorg. Ik ben bekender geworden en hoe leuk is het om herkend te worden en in verbinding te staan met andere mantelzorgers. Het open communiceren over de situatie is dan heel belangrijk.’

Wat wil je anderen in jouw situatie meegeven?

Bekijk

Wat wil je anderen in jouw situatie meegeven?

Jozien

Vrouw

62 jaar

Ik wil anderen meegeven dat ze gebruik moeten maken van hun sociale netwerk

‘Blijf actief voor jezelf en met je eigen activiteiten. Zorgen voor iemand is soms levenslang, maar heeft verschillende fases: elke fase heeft nieuwe uitdagingen en daarbij heb je hulptroepen nodig. Geloof ook in je eigen kracht. Geniet van kleine en grote succeservaringen en deel die met anderen. Niet alleen zodat jij ze deelt, maar je bent daarmee ook van waarde voor de ander.’

‘Onze dochters moeten straks de zorg overnemen en zij kennen ons advies: laat aan anderen over wat kan.’

Helena

Vrouw

59 jaar

Blijf ook leuke dingen met elkaar doen

‘Als mantelzorger kun je snel in een situatie verzanden waarin je alleen zorggever wordt en niets anders meer. Dat doe je ook vanuit liefde, maar er kan dan ook zoiets ontstaan als compassiemoeheid. Het zou mooi zijn als je dat voor kan blijven.’

‘Ik bleef leuke dingen doen met Trudie. Wij konden nog steeds samen in een deuk liggen om niets. Het hele proces heeft me echt heel veel mooie momenten opgeleverd. Ik probeer dat ook altijd mee te geven aan anderen. Probeer, hoe zwaar het mantelzorgen soms ook is, toch die leuke dingen met elkaar te doen.’

Wat zijn mooie momenten van het mantelzorger zijn en wat zijn moeilijke momenten voor jou?

Bekijk

Wat zijn mooie momenten van het mantelzorger zijn en wat zijn moeilijke momenten voor jou?

Lijntekening van Roelie.

Roelie

Vrouw

62 jaar

De schoonheid zit in het kleine, maar de beperkingen zijn soms schrijnend voelbaar

‘De mooie momenten zijn vaak simpel: samen koffie drinken in de zon. Kleine dingen die we echt waarderen. We zijn door alles hechter geworden. Maar het is ook verdrietig dat onze wereld zo klein is geworden. Soms wil ik meer dan kan. Spontaan op vakantie? Dan is om zeven uur ’s avonds de dag voorbij en zitten we op de hotelkamer. En het is pijnlijk dat veel mensen in mijn omgeving niet écht weten wat er speelt.’

Koen

Man

70 jaar

Het samen zijn en samen werken binnen de mogelijkheden geeft ons voldoening en verbinding

‘Het mooi van mantelzorgen is dat we samen zijn en samen werken binnen de mogelijkheden die we hebben en ontdekken. Soms komen we tot creatieve inzichten die we voorheen niet hadden kunnen bedenken.’

‘Het moeilijke is uiteraard het voortschrijden van de ziekte, waardoor wij steeds opnieuw moeten bespreken hoezeer ‘ons elastiekje’ gespannen staat en wat wij samen aankunnen of waar we hulp moeten inroepen.’

Lijntekening van een vrouw met halflang haar en een bril.

Marianne

Vrouw

63 jaar

De mooiste momenten zitten vaak in kleine dingen, maar het zwaarste zit in het gevoel alles alleen te moeten dragen

‘Mooie momenten waren klein maar groots. De blik van mijn vader. De dankbaarheid van mijn tante. En dat zorgpersoneel zei: ‘Als we even pauze hebben, gaan we liever bij jouw tante langs dan in de kantine zitten.’ Dat zegt genoeg. Ondanks de zwaarte bleef er iets lichts in haar omgang.’

‘De moeilijkste momenten waren die van eenzaamheid. Dat ik iets moest regelen en het gevoel had: ik sta er alleen voor. Dat is zwaar. Je voelt je dan verantwoordelijk voor alles, maar hebt nergens controle op. Soms had ik het gevoel: dit ligt nu helemaal op mijn schouders. Dat je iets moet regelen, maar je weet niet bij wie je moet zijn. Wie beslist hier? Wie doet wat? Je staat in de mist en toch moet je door.’

Lijntekening van een jonge vrouw met lang haar.

Laura

Vrouw

24 jaar

De mooiste momenten zijn vaak klein, maar ze dragen de meeste betekenis

‘De mooiste momenten zijn simpel: een blik, een glimlach, weten dat ze zich veilig voelt bij mij. Als ze hardop zegt: ‘Ik ben blij dat jij er bent’, dan weet ik waar ik het voor doe.’

‘Maar er zijn ook zware momenten. Avonden waarop ik zó moe ben, maar toch de telefoon opneem. Of momenten waarop ik wil ontspannen, maar met m’n hoofd alweer bij de volgende afspraak zit. Het zorgt ervoor dat ik mezelf vaak op de laatste plek zet. En dat doet pijn, als ik eerlijk ben.’

Welke invloed heeft het mantelzorger zijn op jouw leven?

Bekijk

Welke invloed heeft het mantelzorger zijn op jouw leven?

Helena

Vrouw

59 jaar

Doordat ik mijn vriendin zo goed kende, wilde ik haar stem ook vertolken

‘Een groot deel van mijn vrije tijd besteedde ik aan de mantelzorg. Gaandeweg leer je ook beter om grenzen te stellen. Maar omdat het netwerk van mijn vriendin waar ik voor zorgde zo klein was, ging het mij toch aan. Ik had heel erg het gevoel dat ik haar stem wilde verkondigen, ook omdat ze snel last kreeg van afasie waardoor ze niet meer kon praten. Af en toe kwam er een prachtige volzin. Maar goed, dan ben je ook wel een soort van spreekbuis voor je vriendin. Juist omdat je iemand zo goed kent.’

Koen

Man

70 jaar

Mantelzorg voor mij betekent dat doen wat je voor elkaar doet in een relatie

‘Je bent er voor elkaar, in goede en in slechte tijden. Maar soms kan dat tot problemen leiden.
Het betekent dat ik soms in de knoop kom als het gaat om de belasting die het met zich meebrengt. Werk en mantelzorg in balans brengen is een uitdaging waardoor ik wel eens aan het eind van mijn latijn kwam.’

‘Mantelzorgen heeft impact op mijn hele leven. Het is soms zwaar, soms vanzelfsprekend, maar altijd vanuit liefde. Enkele jaren na ons trouwen kreeg mijn vrouw de diagnose MS. Dat was de start van mijn mantelzorgrol. Het zorgen sluipt er gaandeweg meer en meer in. Ik realiseerde me pas dat ik mantelzorger was toen anderen dat woord gingen gebruiken.’

‘Mantelzorgen is mijn belangrijkste taak geworden en daarbij letten op mezelf is altijd aan de orde.
Het heeft invloed op alles in mijn/ ons leven: op vakantie gaan wordt steeds moeilijker, de zorg neemt geleidelijk aan steeds toe en toen ik nog werkte moest ik altijd rekening houden met werktijden en beschikbaarheid die paste bij de thuissituatie.’

‘De bureaucratische rompslomp is ook groot. Daar ben ik vaak uren mee bezig. Zelf wordt ik ook ouder en ik merk dat ik niet alles meer zo vlot kan. Dat is wel een belemmering in de zorg en dan moet ik hulp inschakelen. Ik moet dan zelf prioriteiten stellen om mijn energie goed in de gaten te houden. De ochtenden staan hier in het teken van de verzorging van mijn vrouw. Als iemand wil komen, dan kan dat vanaf de late ochtend.’

Michiel

Man

51 jaar

Mantelzorgen betekent voor mij dat ik naast de gewone dingen van het leven, zo goed en zo kwaad probeer een normale situatie te creëren voor mijn zoon en mijzelf

‘Logischerwijs betekent zijn diagnose dat hij niet de dingen kan doen die een jongen van 20 jaar onderneemt. Mantelzorg betekent dus zorgen dat hij netjes en verzorgd naar de dagbesteding gaat, dat hij op tijd uit bed is en goed eet. Lichamelijke zorg betekent ook dat ik ervoor zorg dat hij de juiste kleding en hulpmiddelen aanheeft. Toen mijn zoon 5 jaar was besefte ik dat ik niet alleen zijn vader ben, maar ook zijn mantelzorger. En ja, zonder hem was het leven anders gelopen, maar hij heeft mijn leven verrijkt en mij geestelijk laten groeien. Niet kijken wat je niet kunt, kijken wat je wel kunt! Alles zwart zien is niet helpend.’

Illustratie van Els

Els

Vrouw

71 jaar

Het vreet aan je terwijl je het niet kenbaar durft te maken aan anderen

‘Ik schilderde en beeldhouwde dat moest ik even laten rusten. Je moet rust in je hoofd hebben om kunst te maken. Dat was niet meer zo, want mijn hoofd werd door andere dingen geprikkeld.’

‘Ik ben een jaar geleden voor mijn hart opgenomen geweest. En dat kwam gewoon door de stress. Dat is tekenend voor wat het met je doet. Het vreet aan je terwijl je het niet kenbaar maakt bij anderen. Een ander zal misschien zeggen dat je gestrest bent maar dat wil je niet aan jezelf toegeven. De grilligheid van de aandoening zorgt ervoor dat je steeds aanstaat. Dat trekt een wissel op beiden Voorheen wilde ik gelijk actie ondernemen. Nu laat ik het op een gegeven moment toch maar los en ga ik haar in de avond ook niet meer bellen. Maar als moeder blijft dat in je hoofd toch wel draaien. Het blijft je kind dus je kunt dat niet loslaten.’

Zou je in een nieuwe mantelzorg situatie dingen anders aanpakken (en hoe kijk je erop terug)?

Bekijk

Zou je in een nieuwe mantelzorg situatie dingen anders aanpakken (en hoe kijk je erop terug)?

Michiel

Man

51 jaar

Het stellen van grenzen ten voordele van de persoon waar je voor zorgt én van jezelf is moeilijk

‘Dat goed bespreken en waar mogelijk vastleggen in afspraken is iets waar ik wellicht strakker aan vast zou kunnen houden. Het testen van die grenzen door anderen levert stress op. Dus zelf helder daarover zijn is belangrijk.’

‘Omdat het mijn zoon is zou ik geen andere keuze maken in hoe we het nu doen: we hebben het goed zo en we genieten ook van het leven en elkaar. Wellicht zou ik wel beter letten op mijn eigen sociale leven en daar meer ruimte voor nemen. Ik hoef geen 100 vrienden te hebben, maar zes vrienden waarvan ik op aan kan zijn belangrijk om te hebben en in te investeren.’

Jozien

Vrouw

62 jaar

In mijn geval zal deze situatie zich niet herhalen omdat ik niet opnieuw een kind zal krijgen

‘Ik ben een type dat houdt van aanpakken en dat betekent dat ik altijd bereid ben me in te zetten voor mensen die dat nodig hebben. Niet zo intensief als voor mijn eigen zoon en vooral ook passend bij de energie die me nu gegeven is in deze periode van mijn leven. Ik zou met meer kennis en het bewaken van mijn grenzen er willen zijn voor anderen. In mijn karakter is dat niet zo automatisch aanwezig, dus ik heb mijn partner daarin nodig. Op maat blijven aanbieden van mantelzorg is voor iedereen anders in elke situatie. Blijf open communiceren, anders wordt iedereen ongelukkig. Ben zuinig op jezelf.’