Hoe was het voor anderen om te maken te hebben met partnergeweld? Welke impact had dit op het leven van hen? Hoe beleefden zij dit en wat deden zij? Klik hieronder op een vraag om ervaringen van anderen te lezen.
Vrouw
50 jaar
Ik werd vooral verantwoordelijk gemaakt voor het gedrag van mijn partner. Dan zei hij dat ik niet op tijd ingreep en daarom moest hij de kinderen slaan. Dat soort dingen.
Man
38 jaar
‘Er loopt nu een omgang tussen mijn dochter en haar moeder. In het begin was dat moeizaam, want er gebeurden steeds gekke dingen. Ze ziet haar moeder nu één keer in de twee weken. Het zijn middagen. Meer willen de moeder en het kind niet. Ik kan mijn dochter niet forceren. Ik kan haar niet wijsmaken dat het goed is om haar moeder te zien en dat haar moeder veranderd is. Niet op het moment dat haar moeder haar opsluit in een kamer en kennissen van haar urenlang op haar in gaan praten dat papa fout is, en dat ze tegen jeugdzorg moet zeggen dat hij drinkt.’
Vrouw
47 jaar
‘Mijn kinderen hebben er uiteindelijk voor gekozen om geen contact meer met hun vader te hebben. En dat is ook ingewikkeld, want dan krijg je van de andere kant de beschuldiging van ouderverstoting. Ik heb eerst ingezet op het onderhouden van die relatie: hij is jouw vader, je enige vader. Daar mag je van houden, hij mag van jou houden en ik wens jullie heel veel geluk. Totdat één van mijn kinderen zei: ‘Mama, je brengt me in de war, het klopt niet want mijn vader is niet lief.’ Daarin heb ik veel geleerd van mijn kinderen.’
Vrouw
59 jaar
‘Mijn man kwam erachter dat het niet zo denderend ging thuis. Ik heb toen wel gezegd: “Begrijp je dat ik het werk van jou voor heb laten gaan, begrijp je dat ik het heel belangrijk vond om jou er niet mee te belasten?” En ondertussen zag onze zoon ruimte tussen zijn vader en zijn moeder. Toen ging hij zijn eigen keuzes maken, met alle gevolgen van dien. Uiteindelijk vlogen gewoon weer spullen door het huis. Mijn man werd getriggerd door de situatie met mijn zoon en hij zei dat ik veel harder had moeten optreden.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik had een hele grote behoefte om mijn partner te snappen. Wat ik het aller moeilijkste vond – en nog steeds – is hoe hij over zijn kinderen praatte. Hij heeft vijf kinderen die hij zwart maakte… Daar kon ik echt giftig over worden. Dat ging er bij mij niet in. Ik dacht: hoe kan je in hemelsnaam over je kinderen zeggen dat ze aan het gas moeten? Weet je wel dat dat rare uitspraken zijn? En ik dacht: al zijn het misschien maar woorden, zoiets kun je toch niet uit je strot krijgen. Daar voelde ik zo’n groot onrecht in.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb ondertussen 23 rechtszaken gehad. Nu wordt de OTS afgerond en is speltherapie ingezet voor de kinderen. Ik was zorgmanager en had een goede baan, ik ben mijn baan kwijtgeraakt, want je kunt niet overal tegelijk zijn, je kunt niet huilende kinderen thuis hebben, rechtszaken, gesprekken en ondertussen fulltime manager zijn, dus het heeft me heel veel gekost. Toen ik stopte met reageren, ging hij zijn grenzen verleggen naar de kinderen. Want als je van mij geen reactie meer krijgt, dan weet je zeker dat als je aan de kinderen komt dat je wel een reactie krijgt. De kinderen zijn een middel in de strijd geworden. Dit is ook partnergeweld. En dat wordt door hulpverleners niet onderkend.’
Man
43 jaar
‘Ik denk dat mensen bij partnergeweld automatisch aan het fysieke aspect denken. Maar er zijn ook hele ongezonde relaties waar partnergeweld plaatsvindt. Waar nooit een vinger wordt uitgestoken naar de ander, maar die vol zitten met emotioneel geweld. Dat laat echt grotere littekens bij je achter dan je denkt. Voor mij heeft het in ieder geval grotere impact gehad dan het fysieke aspect. En dat zie ik ook in de steungroep. Daar zitten meer mannen die te maken hebben met meer het mentale aspect.’
Vrouw
47 jaar
‘Omdat ik een gezonde basis heb kon ik inzien dat hij niet oké was en dat ik zelf wel oké was. Dus ik kon zelf uit dat kokende water kruipen, terwijl ik dacht: dit is niet de realiteit. De realiteit is anders. Als je die gezonde basis niet hebt, is het nog ingewikkelder om uit zo’n soort relatie te komen.’
Vrouw
52 jaar
‘Bij mij was er een ‘Mister Charming’ fase van een half jaar. Op een heel glijdende schaal sloop het psychisch geweld erin. Dat werd steeds erger tot er op een moment ook fysiek geweld bij kwam kijken. Het was als een fuik. Alles kon aanleiding zijn voor een compleet drama. Hij speelde alles op de man, belaagde me constant met persoonlijk aantijgingen. Maar hij liet me geloven dat ik hem wantrouwde en dat dat de problemen veroorzaakte. Alles werd dus omgedraaid, dat verwarde en ondermijnde me. Het was een uitputtingsslag. Ik ging steeds meer aan mezelf twijfelen. Ben ik nou gek?’
Vrouw
47 jaar
‘Naar buiten zei mijn ex-partner: ‘Angelique is een geweldige moeder. Ze is geweldig in dit, geweldig in dat.’ Maar thuis kon ik niks goed doen in zijn ogen. Zelfs de afwas stond volgens hem aan de verkeerde kant van de vaatwasser. Dat was helemaal uit den boze. En achteraf denk je ‘Hoe dan?’, maar toen geloofde ik het echt heilig. Ik nam het als zoete koek.’
Vrouw
41 jaar
‘Gelukkig ben ik weggegaan. Ja, daar ben ik blij om. Altijd werd de werkelijkheid verdraaid en niet meer te snappen. Dat noemen ze gaslighting. Als ik me dat besef, dan denk ik: ik ben echt slachtoffer hiervan. Dat is voor mij lastig om te beseffen, nu nog steeds. Het loskomen van het twijfelen aan je eigen waarneming, dat is een heel proces.’
Vrouw
47 jaar
‘Ik raakte in een burn-out. En iedereen dacht dat dat aan mijn werk lag. Ik kwam er op een gegeven moment achter dat het niet aan mijn werk lag, maar aan mijn relatie. Ondertussen had ik wel twee kinderen met deze man gekregen.’
Vrouw
47 jaar
‘Ik ging uit eten met een kennis. En die vroeg mij: ‘Ken jij het woord narcisme?’ Ik kende het niet. Ik heb er alles wat los en vast zit over opgezocht. Dat gaf mij de bevestiging: het ligt niet aan mij. Ik ben niet gek. Ik kwam uit een gezonde basis en had liefde voor mezelf. Maar ondanks dat kun je jezelf helemaal kwijtraken in zo’n relatie. Ik was als een kreeft in een pan water. Ik ben gewoon letterlijk uitgekookt en ik heb het niet doorgehad. Ik heb tien jaar met deze persoon in een relatie gezeten. En ik heb het tot en met negen jaar niet doorgehad dat ik in die kookpan zat. En dat er eigenlijk bijna niks meer van mij overbleef.’
Vrouw
41 jaar
‘Toen ik kinderen had, merkte ik ook weerstand, afkeer van mijn partner. Als hij dan thuiskwam, dan had ik daar eigenlijk helemaal geen zin in. Geen zin om voor hem te zorgen, eten klaar te hebben om 6 uur. En ik had ondertussen de zorg voor drie heel jonge kinderen. Dat liet hij mij gewoon alleen doen. Ik kreeg er een soort van depressieve gevoelens van. Nu weet ik: Ik wil niet alleen zijn, ik wil verbonden zijn. En dat miste ik.’
Vrouw
50 jaar
‘Het moment dat ik op de Pabo ben begonnen, was wel het moment dat ik me begon te realiseren dat het eigenlijk niet zo gezond voor mij was waar ik in zat. In die tijd dacht ik: maar ik heb geen bestaanszekerheid zonder mijn diploma. Dus moest ik nog even volhouden. Die gedachtes heb ik toen wel gehad. Maar die liet ik ook weer heel snel los, want ik hield gewoon van die man. Maar achteraf heeft de Pabo mij wel een soort van goede richting gegeven.
Man
43 jaar
‘Ik kwam er dus jaren later pas achter wat voor een impact die relatie op mij heeft gehad. Toen ik 34 jaar was, maakte ik de relatie uit, was blij dat ik ervan af was en ging ik door met mijn leven. Ik snapte maar niet waarom relationele contacten met andere vrouwen iedere keer in de soep liepen. Ook met die hele lieve vriendin waar ik anderhalf jaar een relatie mee had. Die relatie liep op een gegeven moment op de klippen: zij stopte ermee. Toen ging ik echt bij mezelf te rade waarom dit nou gebeurd was. En toen was mijn vader de persoon die zei: volgens mij moet je accepteren dat jij in die vorige relatie gewoon slachtoffer was van structureel huiselijk geweld. Pas toen ik dat ging inzien, snapte ik wat het met mij gedaan had, maar ook meteen wat ik nodig had om hulp te krijgen om hiermee om te kunnen gaan.’
Vrouw
52 jaar
‘In de loop van de tijd ging hij mij ook steeds meer isoleren en aan het leven onttrekken. Zelfs werken werd een probleem en gaf aanleiding voor kruisverhoren en andere drama’s. Ik moest me verantwoorden over elk contact dat ik had met anderen en voor alles dat ik deed of wilde doen. Maar toen hij ook mijn beste vrienden begon aan te vallen en mij bewerkte om het contact met hen te verbreken was mijn grens bereikt: nu ga je echt te ver. Hier kom je niet aan.’
Vrouw
47 jaar
‘Je realiseert je niet in één keer dat er iets niet klopt in je relatie. Dat is een proces. Voor mij is er niet echt een punt geweest waarop ik de relatie direct wou beëindigen. Er waren vaker korte momenten waarop ik het gevoel had dat er iets niet helemaal klopt. Een onderbuikgevoel. Een voorbeeld daarvan deed zich voor op vakantie. Er kwam een berichtje binnen op de telefoon van mijn ex-partner. Een man schreef: ‘Blijf met je gore poten van mijn vriendin af!’ Op de een of andere manier kreeg mijn ex het toen voor elkaar dat ik geloofde dat iedereen wel eens dat soort foute berichtjes op zijn telefoon kreeg. Maar na de vakantie – toen ik er rustig over na kon denken – dacht ik: wat hij zegt klopt niet. Je bent constant bezig met te bedenken: wat klopt er wel en wat klopt er nou niet? Dat waren voor mij de punten die me hielpen om een beslissing te nemen.’
Vrouw
59 jaar
’Door een avond bij vrienden ging ik anders denken. Daar ging het er heel anders aan toe. Daar ontstonden niet van die vreemde situaties. We waren daar op visite, toen mijn toenmalige partner om iets heel onbenulligs heel boos werd. En ik zag daar hoe zij onderling met elkaar omgingen en dat dat, hoe zeg ik dat? Ik dacht terug aan mijn eigen situatie en de tranen sprongen mij in de ogen. Ik dacht: wacht even, dit is niet gezond. Ik zie hoe anderen met elkaar omgaan en in mijn situatie is dat totaal anders. Dit is niet goed. ’
Vrouw
59 jaar
‘Mijn man kreeg zijn eerste baan. En met die baan kwam stress, spanningen en zo. En daar kon hij niet mee over weg. Dan kwam hij thuis en dan werd daar met spullen gegooid, hè? Hij sloeg me nooit. Eigenlijk was dat meer verbaal geweld: schelden, schreeuwen en met dingen gooien. Het eerste wat ik dacht: och, in een goed huwelijk zal dat wel normaal zijn. Ik moet eerlijk bekennen dat het bij mij thuis niet zo was. Maar ik kwam eigenlijk heel onervaren en heel onbevangen in het huwelijk. En ik dacht oh, dat gaat wel over. En dat ging ook wel een beetje zo. Dan ging het oké, en was het thuis een poosje rustig. En daarna begon het weer. Ik heb dat heel lang gedacht, wel meer dan 10 jaar.’
Vrouw
41 jaar
‘Ik had geen huis. Ik ben dakloos geweest. Dat heeft niet meegeholpen, dat heeft hij onwijs uitvergroot. Net als dat ik psychisch kwetsbaar ben. Daarmee verlegde hij de aandacht. Het werd op mij als persoon geprojecteerd. Ik voel me nog steeds door de instanties en allerlei andere betrokken mensen benadeeld en gestigmatiseerd.’
Vrouw
50 jaar
‘Op een gegeven moment had ik zoiets van, ik wil meer doen in het leven dat wat ik nu doen. Ik wilde de Pabo gaan doen. Toen ging ik het gesprek hierover aan met mijn partner. Die werd ontzettend kwaad, omdat ik dat eerder bedacht had en niet met hem had gedeeld. Toen dacht ik: wat is dit? Hij zei: “Ik wil niet dat je daar afspraken maakt, want je kan het toch niet. Dat gaat je echt niet lukken. En je hebt toch een jong gezin en wat denk je nou eigenlijk? Dat past helemaal niet bij je.”
Man
43 jaar
‘Het was een terloops proces. Het begon na anderhalf jaar met woede-uitbarstingen. Die gingen op een gegeven moment gepaard met wat meer agressie: op de bank slaan met een vuist, een keertje werd een afstandsbediening de kamer ingegooid. Ik weet nog wel dat zij op een gegeven moment mijn salontafel omgooide. Allemaal gericht op de spullen om ons heen. Maar het kwam steeds dichterbij. Dus op een gegeven moment was het een kwestie van een tik krijgen, een soort stomp op de bank, maar dan half op je been. En daaroverheen: stel je niet aan, dat was helemaal niet op jou gericht. Dat werd stilaan steeds meer op mij gericht. En voor ik het wist, kreeg ik een keer een klap. En dan werd alsnog de schuld op mij geschoven, weet je wel?’
Man
38 jaar
‘Gedurende de relatie waren er signalen wat tegenwoordig dwingende controle wordt genoemd. Familieleden probeerden in te grijpen. Achteraf heb ik een lijst gemaakt van mensen waarmee ik contact moest verbreken. Nou, dat waren er ruim zestig, waaronder familieleden. Dingen als financiële uitbuiting, je kan het hele lijstje afstrepen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik heb sinds de scheiding te maken met ex-partnergeweld. Mijn ex-man handelt vaak zo dat hij mijn leven nog steeds probeert te beïnvloeden. Na de scheiding werd het eigenlijk maar erger. Dat doet hij op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door geen alimentatie te betalen voor de kinderen, terwijl de kinderen fulltime bij mij zijn. Door te blijven procederen, waar de kosten mijn inkomen overschrijden. Door zijn wensen door te zetten rondom de vakantieregeling. Maar hij heeft mij ook op het schoolplein een keer aangevallen en staat soms op de ramen van mijn huis te bonken. Het is gewoon nog niet voorbij en die stress die drukt zwaar.’
Vrouw
43 jaar
‘We hebben net drie weken vakantie met de kinderen gehad en dan hoor ik gelijk daarna op mijn werk dat de deurwaarder daar langs is geweest. Met een verzoek om loonbeslag te leggen. Dat mag helemaal niet, maar hij probeert het. Hij is er altijd bij. Bij alles waarvan jij denkt, dat kan niet. Dat gebeurt wel. En van alles waarvan ik dacht; dat zal hij toch niet doen? Dat heeft hij allemaal wel gedaan.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik leg het mijn kinderen als volgt uit: als ik elke keer als je een rood shirt aan hebt tegen je zeg dat jij een geel t shirt aan hebt, ga jij uiteindelijk geloven dat je een geel t-shirt aan hebt. Dat deed mijn man: telkens hameren op een andere waarheid dan die van mij. Tot ik uiteindelijk ging accepteren dat dingen, die eigenlijk niet normaal zijn, toch normaal zijn. Bijvoorbeeld dat als je allebei fulltime werkt, dat de een veel meer doet dan de ander. Of dat je op je donder krijgt als je iets heel simpels bent vergeten. Zo waren er continu veel dingen. Het ging helemaal in mijn haarvaten zitten. In die mate noemt men dat dwingende controle. En dat is een vorm van psychisch geweld. ’
Man
43 jaar
‘Het mentale stuk was natuurlijk een geval van: afbraak van persoonlijkheid. Omdat zij ook wel een bepaalde schaamte voelde bij haar gedrag. Alleen stelde ze mij daar weer verantwoordelijk voor: zij kon er niks aan doen dat zij de dingen deed naar mij toe. Dat was omdat ik me op een bepaalde manier naar haar toe opstelde.’
‘Het zijn met name de woorden geweest die ze mij toebedeelde waar ik misschien wel de meeste problemen van heb ondervonden. Die bleven langer hangen dan de incidentele klap die ik kreeg. Het was eigenlijk een escalerend geheel, waarbij ik op een gegeven moment dacht dat ik schuld aan de hele situatie had. En dat wat mij overkwam een logisch gevolg was.’
‘Achteraf gezien denk ik dat ze mij manipuleerde door te zeggen: ’Maar het komt door jou. Hoe jij doet, maakt dat ik zo moet doen.’ Dat is natuurlijk heel makkelijk, hè? Voor iemand die dit soort gedrag etaleert en niet geconfronteerd wil worden met zijn of haar eigen keuzes of misschien wel beperkingen. Dan maar gewoon kijken of je het zo kan draaien dat het aan de ander ligt. Dan hoef je uiteindelijk niet aan de slag met je eigen gedrag, want dat is dan iets wat ik moet doen.’
Vrouw
43 jaar
‘Mijn Whatsapp was gekoppeld aan zijn computer. Alles wat ik deed was inzichtelijk, maar dat van hem niet. Als ik aan zijn telefoon kwam, nou daar stond ongeveer de doodstraf op. Hij had contact met allerlei vrouwen en daar moest ik maar niet teveel van denken. Ik was paranoïde, vond hij. Achteraf hoorde ik dat hij met Jan en alleman vreemdging, zo paranoïde was ik dus niet. Toen we uit elkaar waren ging het stalkerige door. Er verdwenen onderdelen van mijn auto. Op aanwijzing van de politie ben ik naar de garage gegaan om te checken of er trackers onder mijn auto zaten.’
Als je op een gegeven moment zo ver van jezelf bent weggedreven, kunnen gedachten aan uit het leven stappen opkomen:
‘De relatie was zo slecht, ik was zo ver bij mezelf vandaag weggedreven. Op een gegeven moment, was ie de executeer van erfenis van zijn oma. Hij was allerlei verklaringen aan het zoeken en vinden om zelf zoveel mogelijk geld te krijgen – en als ik iets zei kreeg ik een grauw en snauw en ik zat echt apathisch in het hoekje van de bank en zo ben ik helemaal niet. En toen heb ik gedacht; of ik hang mezelf in het trapgat of ik ga hier weg. En dat was echt een serieuze afweging. Mijn kinderen hebben mij daarin gered. Als ik die niet had gehad, had ik wel geweten wat ik had gedaan.’
Denk jij aan zelfdoding? Neem 24/7 gratis en anoniem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chat op 113.nl.
Vrouw
59 jaar
‘Ondertussen ben ik er trots op dat ik indertijd naar de huisarts durfde te gaan. In het begin heb ik bij de huisarts mijn situatie besproken. Een eerste stap gezet om erover te vertellen. Dat was best moeilijk voor me, maar achteraf gezien ben ik daar heel dankbaar voor. En ook ben ik er trots op dat ik zelf de stap heb gezet naar een nieuw leven. Dat heb ik concreet gemaakt; ik heb ook gevraagd om concrete steun daarbij. En ik heb veel geleerd om daar te komen: een nieuw leven zonder geweld.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik ben ook trots waar we nu zijn. We hebben met urgentie een woning gekregen. Het is een geheim adres. Helaas wonen we daardoor nog steeds in een huurwoning. Ik moest mijn huis verkopen. Ik ben wel trots op ons huurhuis. We bidden daarom elke avond. En we zijn dankbaar voor wat we hebben.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik ben wel trots dat ik steeds als er momenten waren dat het niet goed ging, ik dan met de kinderen weg ging. Ik heb gedurende een periode ook stalking meegemaakt. Door weg te gaan kon ik mijn kinderen toch beschermen. Ik zei dan: verrassing, we gaan hierheen of daarheen. Ik vergelijk dat altijd met de Italiaanse film La vita è bella. Die vader probeerde van de opgaven van de oorlog uitdagingen te maken. Plotseling je verstoppen of verschuilen bij vrienden of vriendinnetjes van school – en dat ik dat daar ook bleef. Dat was eigenlijk onze veiligheid. Dat ik op die manier, met goed contact met die ouders, bescherming heb kunnen bieden. Ik denk dat dat het heftigste moment is: wanneer je uit elkaar gaat. Dat moeten we niet onderschatten.’
Man
43 jaar
‘Ik heb een hele fijne relatie met iemand waar ik goed mee kan praten en waar ik heel goed mijn grenzen bij kan aangeven. En ik sta echt heel dicht bij mezelf. Daar heeft de therapie enorm bij geholpen, maar ook door er veel over te praten met anderen. Ik was bang voor negatieve reacties, maar uiteindelijk heb ik deze nooit gekregen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik ben er wel trots op dat ik me niet heb laten kisten. Ik ben voor mezelf opgekomen, al lukte dat niet zo goed en heeft het weinig uitgehaald. Maar dat heb ik dus wel gedaan en daar ben ik wel blij om. Ik denk dat ik daarmee ook iets in mezelf wakker heb gehouden.’
Vrouw
59 jaar
‘Ik zet ondertussen mijn ervaring in als vrijwilliger. Ik werk als vrijwillige ervaringsdeskundige in een zorginstelling. Ik word daar heel blij van. Je ziet mensen dan toch vooruitgaan op persoonlijk vlak. En dan denk ik: daar heb ik toch een mooi steentje aan bijgedragen. Ook met mijn ervaring met betrekking tot partnergeweld wil ik iets gaan doen. Ik heb gehoord van een project ‘Maatje achter de voordeur’. Dat is nog niet in Limburg. Ik ben aan het onderzoeken of dat er wel kan komen. Met mijn leidinggevende ga ik verkennen wat mogelijk is.’
Vrouw
50 jaar
‘Mijn partner was het er niet mee eens. Maar toch had ik op dat moment zoiets van: ik ga die Pabo doen. Ook omdat ik dacht: ik heb alleen middelbare school en daarmee kan ik niet voor mezelf zorgen. Ik heb die opleiding gedaan in 4 jaar. En ik voelde me eigenlijk best trots. Maar dat werd door hem niet als zodanig gezien. Wel naar anderen toe, maar naar mij toe absoluut niet.’
Man
43 jaar
‘Ik ben trots dat ik eruit ben gestapt, uiteindelijk. En ik ben wel trots op mijn doortastendheid. Ik heb mezelf al die tijd staande gehouden. Ik ben gewoon blijven werken. Ik ben niet echt omgevallen of zo. Niet thuis komen zitten met een depressie of een burn-out. Ik vond altijd weer een uitlaatklep. Of dat nou alcohol of sporten was. Er was altijd wel een uitlaatklep die ervoor zorgde dat ik door ben blijven gaan.’
Vrouw
59 jaar
‘Ondertussen helpt het mij dat ik elke dag wakker word met het gevoel dat ik er mag zijn. Wat een ander ook van me denkt. Dat ik niet meer hoef te denken: wat zullen ze wel niet van mijn denken? En ik geniet bewust van hele simpele dingen, kleine dingen: de wandeling buiten, de vogeltjes die fluiten, van de bloemen. Ik zag dat nooit. Ik zat altijd op de automatische piloot. Het helpt mij ook om te beseffen: waar word je blij van? Waar haal je voldoening uit voor jezelf? Waar voel je jezelf prettig bij? Want het wordt simpeler om het wat concreter te maken.’
Als de ander soms uitbarst, kun je daar angstig van worden: ‘De uitbarstingen maakten me angstig. Ik was heel erg bang. En ik hoopte maar dat het snel ophield. Dat het rustig werd. Het maakte me zenuwachtig, heel erg nerveus. Ik liep op mijn tenen. Ik wilde altijd alles perfect, maar perfect bestaat niet. Ik dacht: als het perfect is, dan blijft het rustig. Ik heb geprobeerd om het te bespreken. Maar dat lukte me niet. En als hij weer begon te schreeuwen, klapte ik natuurlijk wel dicht. Ja, en dan zeg ik niets meer. Dat heb ik heel veel gedacht, ik zeg maar niets meer.’
Vrouw
47 jaar
‘Ik heb heel lang in de situatie gezeten dat de buitenwereld echt geen flauw benul heeft gehad van waar ik in heb gezeten. Mijn ex-partner is bijzonder intelligent, welbespraakt en hoogopgeleid. Hij vertoont heel wenselijk en charmant gedrag naar de buitenwereld toe. Dat was voor mij het aller moeilijkste in de eerste jaren na onze breuk: niemand in mijn omgeving snapte uit welke situatie ik kwam. Gelukkig heb ik toen zelf al Het verdwenen zelf gevonden. Die kennis over narcisme was er nauwelijks. En daarom begrepen mensen mijn situatie niet.’
Man
38 jaar
‘Mijn mogelijkheden werden heel erg snel beperkt. Op dat moment was het zo erg dat als ze me belde, ik alles uit mijn handen liet vallen op werk en naar huis ging. Zelfs als ik in een kritisch overleg zat met een klant waar veel geld aan vast zat.’
‘Ik mocht ook geen verhaaltjes meer voorlezen aan mijn dochter. En ik zei het tegen niemand. Ik had al zolang veel goedgepraat en ik schaamde me gewoon kapot. De enige met wie ik van mijn familie toen nog een beetje contact had was mijn vader. Dat was een beetje een klassieke man. Ik denk dat hij me een klap had gegeven, als ik het hem verteld had. En misschien had ik die verdiend ook. Ik had het veel te ver laten gaan. Maar het is moeilijk uit te leggen hoe makkelijk het is om zoiets te ver te laten gaan.
Man
43 jaar
‘Ik ben pas zes jaar na deze relatie erachter gekomen dat ik te maken had met huiselijk geweld. Ondertussen had ik het weggestopt als een slechte relatie. Ik denk dat heel veel mensen rondlopen met het idee dat ze een ongezonde relatie hebben, zonder te weten dat ze te maken hebben met partnergeweld. Ik denk dat als ik mij dat eerder had gerealiseerd, ik sneller een grens had bereikt. Dat ik had gezegd: dit overkomt mij, maar dit is niet normaal.’
Man
43 jaar
‘De rol van de naasten in je omgeving is totaal afhankelijk van de signalen die zij opvangen. Dus als je niet met ze praat, weten ze ook niet wat er gebeurt. En kunnen zij daar ook geen rol van betekenis in spelen. Daar heb ik over nagedacht: wat betekent het eigenlijk als jij je omgeving deelgenoot maakt van het geweld dat jou overkomt? Je gaat dan invullen hoe ze kunnen reageren en ook wat de situatie daarna is.’
‘Ik dacht dat mensen mij zouden vragen waarom ik niet gewoon wegging. Maar zo makkelijk is dat niet, anders had ik dat allang gedaan.’
Vrouw
47 jaar
‘En de hele buitenwereld zei: ‘Wat heb jij een leuke charmante man!’ Mijn moeder zei als enige: ‘Ik krijg geen hoogte van hem.’’
Man
43 jaar
‘Eén van de redenen waarom ik het niet aan mensen vertelde, was omdat ik bang was dat die mensen zich op een andere manier zouden opstellen naar mijn partner. En dan zou mijn partner doorhebben dat die personen iets wisten. Daar zou ik dan slachtoffer van zijn en weer die klappen krijgen. Ik bouwde een bepaald veiligheidsmechanisme voor mezelf in zodat de mensen om mij heen geen deelgenoot konden worden van mijn situatie.’
Vrouw
43 jaar
‘Vrienden zagen mij wel minder, ik was minder mezelf. Minder sprankelend, minder onbevangen. Maar iedereen heeft wel mindere periodes in het leven. Dat vullen mensen ook wel weer in, wat dat kan zijn. Iets op werk of zo. Ik had me eerder uit willen spreken, maar ik heb me enorm geschaamd. Schaamte houd je klein. Je schaamt je dood als je zwanger bent en je man wil je niet aanraken, omdat hij zegt dat hij dat vies vindt. Dan zei ik: “Voel dan de baby beweegt!” En zei hij: “Nee, dat vind ik vies.” Je schaamt je als je dingen alleen moet doen, die eigenlijk niet zo horen. Dan zeg je maar niks. Iemand die me had bevraagd. Die had gevraagd; komt dat echt door jou? Die dat zou kunnen neutraliseren of zo. Ik dacht: Ik doe iets verkeerd en ik krijg het niet goed gemaakt.’
Vrouw
40 jaar
‘Als de kinderen elke keer horen dat de moeder slecht is en de vader heel goed, dan kiezen 9 van de 10 keer de kinderen de kant van degene die aan het verstoten is. In ons geval dus de kant van de vader. Alleen, omdat de kinderen zelf ook zo gemangeld werden en zoveel te maken hadden met verbale agressie, wilden zij juist alleen bij mij zijn.’
Vrouw
43 jaar
‘Nu zijn we zover dat de kinderen om de twee weekenden naar hem toe gaan. En vorige week waren we voor het eerst samen bij een kickbokswedstrijd van mijn kinderen. Daar ben ik dankbaar voor. Dus ik hoop dat die loyaliteit naar hun vader toe blijft.’
Vrouw
50 jaar
‘Mijn zoon van 20 loopt nog tegen dingen aan, waardoor hij gedrag vertoont van kinderen die 6, 7, 8 jaar zijn. En dat komt omdat hij zich heel slecht over zichzelf voelt. En dat komt door de situatie; daar kan hij helemaal niks aan doen. Dat maakt dat hij een volwassene is op veel gebieden, en ook echt verder ontwikkeld dan leeftijdsgenoten. Maar op andere gebieden – zoals hechting en liefde geven en liefde kunnen ontvangen, zich leeftijdsadequaat kunnen uiten – dat kan hij niet, dan is hij gewoon een 6, 7, 8 jarige.’
Vrouw
40 jaar
‘Mijn kinderen zijn mega beschadigd. Ze hebben de ruzies zeker meegekregen, ook al waren ze natuurlijk jong. Ze hebben het wel gevoeld. Ze hebben ook lange tijd blootgestaan aan boosheid, al was die op mij gericht. Ze waren continu getuige. Na de scheiding, als ze bij hun vader waren, dan zei hij allemaal dingen over mij. Dat ging gepaard met veel verbaal geweld. Het heeft mijn kinderen extreem angstig gemaakt voor boosheid. Ook onzeker. Zo is er één die wil elke ochtend geholpen worden bij het uitkiezen van kleren. Dat komt omdat ze bij haar vader te horen heeft gekregen dat ze stomme kleren aan heeft, dat het niet staat. Zo van: dat zijn zeker de kleren die je moeder voor je heeft uitgezocht? Die durft nog steeds niet haar eigen kleren uit te kiezen. En als ik een keer boos word, dan kan ik daarna mijn kinderen opvegen. Dan zijn ze zo bang: een zit er dan op een kamer en verstopt zich onder het bureau en de ander zit in de kast. Dus ik moet heel goed nadenken met wat ik zeg en doe. ’
Vrouw
50 jaar
‘Ik zie bij mijn nu volwassen jongens, die zijn niet gestart met een stevige basis, omdat ze opgegroeid zijn in een destructieve relatie. En dat merk je dus ook nu zij volwassen zijn. Een van mijn zoons zie ik echt heel summier. Die is bij vader ingetrokken vanwege ruzie thuis. Die heb ik daarna nauwelijks meer gezien. Die heeft niet leren voelen. Ik wilde juist wel dingen bespreekbaar maken en voelen. Zodoende heb ik hem overvraagd. En daardoor is hij weggegaan, omdat hij bij zijn vader geen verantwoording hoefde af te leggen over gevoelens. En de ander heeft een paar jaar geleden bij zijn vader aangegeven dat hij het gewoon niet meer trekt. Omdat er nooit ruimte is voor hem. Die zit dus continu bij mij.
Vrouw
43 jaar
‘Hij reed in mijn nieuwe buurt in de rondte. Ik had een moestuintje; het hele stuk grond had hij aan gort gereden. Maar het was allemaal net niet erg genoeg, voor de hulpdiensten. Het wordt geframed als strijd. Het wordt gezien als vechtscheiding. Als je het framed als vechtscheiding zeg je; alle twee de ouders vechten even hard. Maar dat is dus niet zo. En het is heel schadelijk voor kinderen. Je kinderen leren in die tussentijd ook te overleven. Die gaan ook sociaal gewenst gedrag tonen.’
Man
43 jaar
‘Ik heb negen jaar lang gehoord dat ik een sukkel ben en dat ik niks waard ben – en dan in ergere bewoordingen. Dat ben ik ook gaan geloven. Ik dacht: als ik dit aan mensen vertel, lachen ze mij uit. Dan denken ze vast: wat is dit voor een watje? Dus dat wat tegen mij in die relatie is gezegd, wordt uiteindelijk ook de bril die je opzet waardoor je naar de wereld kijkt.’
‘Het geweld maakte mij natuurlijk erg onzeker, omdat aan mij werd opgedrongen dat het aan mij lag. Ik had een heel laag zelfbeeld. Ik was een schim van mezelf. Ik merkte dat denk ik een jaar of twee jaar geleden pas. Jaren later.’
Man
43 jaar
‘De moeilijkste situaties voor mij waren de situaties waarin ik merkte dat het fout zou gaan. Ik ging op eieren lopen om de escalatie te voorkomen. Dat waren voor mij de meest energievretende situaties. Ik werd dan zo geconfronteerd met eigen beperkingen. Discussies voeren met mensen die dit gedrag etaleren, is niet te doen. Ze maaien namelijk het gras voor je voeten weg. Als we een discussie hadden en ik een punt wilde maken, verwierp zij voor ik kon beginnen mijn argumenten alvast. Daar stond ik dan, ik wist niet wat ik moest zeggen, helemaal niks. En die momenten duurden een eeuwigheid, want ik was zo enorm teleurgesteld in mijzelf. Tegelijkertijd geef je iemand een vrijbrief om dan maar met je te doen en te laten wat ze willen.’
Vrouw
43 jaar
‘Hij werd steeds onbehoorlijker en grensverleggender. Hij heeft mijn zus proberen te versieren, een vriendin geprobeerd, een andere vriendin. Mensen schaamden zich dood die konden mij niet meer onder ogen komen. Je gaat het ook niet zeggen. Ik was net moeder geworden. Wil je dan een jong gezin naar de knoppen helpen? Mensen zeggen niks.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik voelde steeds vaker: ik ben niet oké, wat ik doe is niet oké en hoe ik praat is niet oké. De woorden die ik gebruik zijn niet de juiste woorden, want daar corrigeerde hij me altijd in. Als ik een mes op een bepaalde manier neer legde, had ik het eigenlijk anders neer moeten leggen. Als ik een WC rol op een bepaalde manier neerzette, had ik het eigenlijk andersom moeten neerzetten. Alles moest anders, ik raakte steeds meer geremd. Ik wilde het graag goed doen en ging steeds meer op mijn tenen lopen. En als we het leuk hadden, hadden we het echt heel leuk. Daar genoot ik ook ontzettend van. Het was een groot avontuur voor mij, deze relatie. Maar ik was wel continu op mijn hoede, in de hoop dat er niks was waar hij over kon vallen. Want als dat wel zo was, dan kreeg ik klappen. Dat kon elk moment gebeuren. Dus ook als we lagen te slapen. Dan werd ik gewoon wakker gestompt. Want hij kon niet slapen, dus was hij boos op mij dat ik wel sliep. Ik was dan echt perplex en boos, wat weer meer geweld triggerde.’
Vrouw
40 jaar
Het patroon van het geweld lijkt op wat Jane Monckton Smith heeft beschreven als Intieme Partner Moord (Femicide) – een progressie van acht fasen. Ik ben sinds de scheiding beducht voor andere vormen van geweld. Wat het zo lastig maakt, is dat je niet aan de buitenkant ziet wat mijn ex-man doet en hoe hij dat voor elkaar krijgt. En zodoende ben ik bang. Bang dat hij mij wat aandoet. Dat hij bij de school ‘per ongeluk’ te hard achteruit rijdt als ik achter zijn auto sta. Ik heb zijn huis afgepakt, zijn kinderen afgepakt. Mensen draaien voor minder door, denk ik.’ [Lees voor praktische aanwijzingen hierover het Factsheet intieme terreur]
Vrouw
40 jaar
‘Het was eenzaam, ontzettend eenzaam in die tijd. En het werd steeds eenzamer.’
Man
38 jaar
‘Een hele goede vriend van mij vroeg op een gegeven moment of het door mijn vriendin kwam dat we elkaar al weken niet zagen. We woonden op loopafstand van elkaar, maar ik zei telkens de afspraken af. Ik besprak dat met mijn vriendin en zij zei dat hij ‘fout’ was. Daarom verbrak ik subtiel het contact. Al mijn vrienden die langskwamen werden als fout bestempeld. Ik stootte iedereen in mijn netwerk af en op een gegeven moment had ik bijna niemand meer over. Daar kwamen haar vriendinnen voor in de plaats.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik werd meer in mezelf gekeerd, steeds stiller. Ik was vroeger een heel open persoon. Heel sociaal. Ik ging me steeds meer in mezelf keren. Ja, ik was nu vooral met de kinderen bezig. En zorgen dat wanneer hij thuiskomt, de sfeer rustig blijft. Je gaat jezelf wegcijferen. En hoe meer je jezelf wegcijfert, hoe meer je contact verliest met wie je zelf bent. En hoe meer je contact verliest met wie je zelf bent, hoe meer je je grenzen laat overschrijden. Zo raak je in een vicieuze cirkel.’
Vrouw
40 jaar
Wat dat met mij deed? Ik stond de hele dag strak van de spanning: gefocust om de rust te bewaren. Die focus zit zo diep; dat is na de scheiding niet verdwenen. Ook richting anderen ben ik nog steeds heel alert. Zo vind ik het nog steeds spannend om te koken. Want misschien lukt het niet. Ook was ik een ster in dissociëren. Dan was ik er wel, maar geestelijk niet echt. Dat doe ik gelukkig niet meer. Maar vluchten en bevriezen zijn nog steeds reacties die dichtbij zijn.
Vrouw
43 jaar
‘En dan word je ook nog verteld: zo was je vroeger nooit. Vroeger had je heel veel vrienden, nu niet meer. Maar ik wist niet wat erachter de schermen gebeurde hè. Mijn vriendenkring werd ook door hem kapot gemaakt. Een vriend die had helpen klussen, die wilde ik daar wat voor geven, maar daarvan zei mijn ex, hoeft niet, dat doe ik. En hij had tegen die vriend van mij gezegd; heeft Selina niet iets geregeld? Zo wordt om je heen van alles stuk gemaakt.’
Man
43 jaar
‘In mijn baan meldde ik mij gemiddeld vaker ziek. Ik heb überhaupt het linkje niet gelegd dat dit kwam door mijn thuissituatie. Ik heb dat ook nooit zo gezien. Dat heb ik me vorig jaar pas gerealiseerd. Want wanneer voel je je ziek? Ik greep alle momenten aan om mij terug te kunnen trekken in mijn veilige omgeving thuis, om zo te voorkomen dat de situatie escaleerde.’
Vrouw
43 jaar
‘Wat het lastige is aan deze situatie? Het is zo lang slepend, er is zoveel gebeurd, zoveel gedoe geweest. Het is net als met rouwen, je mag een week rouwen en dan moet je door. Dat merk ik ook in mijn omgeving, dat mensen denken: Dat gezeik altijd. Dat kan, dat snap ik. Maar ik heb er wel mee te dealen. Dus het gaat uiteindelijk ten koste van je sociale netwerk. Bijna niemand begrijpt hoe zwaar het is. Dan kun je ook denken, hoe goeie vrienden zijn het dan? Maar het gaat wel ten koste van relaties.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik was heel erg op zoek naar liefde. Ik hoopte dat bij hem te vinden. Maar ik raakte daardoor ook verwijderd van mensen om me heen – mijn vriendinnen. Het was moeilijker om een eigen leven te leiden, want de keuzes die ik maakte waren niet oké voor hem. Dus eigenlijk durfde ik niet meer mijn eigen leven te leiden. Ik miste dus liefde en ook mensen om me heen. Dat was lastig, want vriendinnen zeiden: ‘Sarah, dit klopt niet, deze relatie is niet gezond.’ Ook hulpverleners zeiden tegen mij als ik weer bont en blauw in een kliniek belandde: ‘Hij gaat je vermoorden, je moet echt uit gaan kijken.’ Daar schrok ik wel van. Al wist ik dat dat risico er echt in zat. Ik denk dat ik uiteindelijk mezelf het meeste miste. Ik had geen contact met mezelf. En daardoor konden andere mensen mij ook niet bereiken.’
Vrouw
43 jaar
‘De spontaniteit ging overal vanaf. Dat raakte ik kwijt. Ik werd meer voorzichtig, om ruzie te voorkomen. Het maakte niet uit, hij ontplofte toch om iets kleins. En dan nog twijfel je aan jezelf, ik had toch zo mijn best gedaan? Je wordt bij jezelf weggedreven. Dat heb ik wel gevoeld, maar niet in de gaten gehad. Als ik achteraf kijk, is het een proces geweest. Waarin ik van mezelf verwijderd raakte.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik vond het moeilijk om de schijn op te houden voor de buitenwereld. Maar ik deed het wel gewoon. Structuur voor de kinderen bieden: ontbijt, lunch, avondeten, boekje lezen elke avond als ze gingen slapen. Dat mocht niet te lang duren. Dat waren moeilijke tijden. Ook de mooiste. Maar je moet constant alert zijn, van links naar rechts kijken. En nu nog hoor. Die triggers blijven er altijd. Ik ben wel meer bewust geworden wat er om me heen is. Voorheen schrok ik echt van bijna elke Surinaamse man die hier zat. Daar hadden mijn kinderen ook weet van. Nu zijn we 7 jaar verder en nu zijn we daar overheen.’
Vrouw
43 jaar
‘Mijn moeder zei altijd: het is wat het is. En ik ben blij waar wij nu zijn. En dankbaar waar we nu zijn. En hoe kijk ik daarop terug? Dat het zo van belang is om vanaf een jonge leeftijd toch wel te weten dat je grenzen hebt. Dat doe ik nu in mijn werk ook, hè? Ik geef voorlichting aan meiden van groep 6 en 7. Ik leer hun over grenzen: wat zijn grenzen, heb je überhaupt grenzen? Mag je nee zeggen? Het is belangrijk dat je zegt wat je wel en niet fijn vindt.’
Man
38 jaar
‘Het is flauw om te zeggen, maar als mijn ex was weggegaan en gewoon van de aardbodem was verdwenen, had ik na een maand een herstel- en aansterkingstraject in kunnen gaan. En een half jaar later was alles weer goed geweest.’
‘Na zo’n heftige situatie waarin je jaren te maken hebt dwingende controle en je dan de relatie verbreekt, word je echt in het diepe gegooid. Je had een stabiele situatie, ook al was die niet normaal. In één keer moet je dingen opbouwen die je in tien jaar niet hebt gedaan. Je moet een netwerk aanzwengelen, terwijl je sociaal toch wel wat achterloopt. Je moet ergens nog herstellen. En dat heeft allemaal effect op elkaar. En dan word je door het wijkteam ook nog zo onder de bus geknikkerd in het eerste uur van de rechtszaak. De emotionele klappen blijven komen. Dat is de reden dat de specialisten zeggen dat ik nog niet aan het herstel kan beginnen.’
Vrouw
59 jaar
‘Pas meer dan een jaar na de scheiding hadden we weer contact. Ik ben toen op bezoek gegaan en we hebben toen gepraat over wat er was gebeurd, hoe het anders had gekund. Maar ook over hoe we nu verder contact blijven houden. Toen heb ik gezegd: “Geef mij de tijd.” We hebben allebei doorgezet en weinig contact gehad. En na tweeëneenhalf jaar zei hij: “Marjo, het spijt me dat jij door mij in de vrouwenopvang bent terechtgekomen.” Dat raakte me, dat iemand die moeite heeft om met zijn gevoelens om te gaan dat oprecht uitsprak. En ondertussen hebben we weer goed contact.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik ben nadat hij uit huis is gezet met allerlei vreemde figuren in aanraking gekomen. Omdat ik dag en nacht naar iedereen uitreikte. Omdat ik niet alleen durfde te zijn. Het heeft nog een hele nasleep gehad. Daarna ben ik nog jaren echt zwaar aan de drugs gegaan, in de prostitutie beland. Ik was al verslaafd hè, voor die tijd, maar toen was ik van god los. Die relatie was een al gevaar. Dat zette ik daarbuiten gewoon voort. Ik zocht hele gevaarlijke situaties op. Ik had geen grenzen meer. Die was ik al die jaren al totaal voorbijgegaan. Ik had geen contact met mezelf, zelf geen flauw idee van of er überhaupt een zelf in mij huisde, dus ik ging gewoon door.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik was bang om aangifte tegen hem te doen. Want dan weet hij het. En hij weet dat ik thuis ben. Hij kan elk moment op de stoep staan. Dat idee was heel eng. Ik kwam erachter dat mijn leven een groot gat was geworden. Er was niks meer over op dat moment dus en ik durfde niet meer alleen te zijn.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik wilde graag mijn beroep maken van mijn ervaringskennis. Toen ben ik bij de opleiding Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn terecht gekomen. Mijn doel werd om mijn ervaringskennis beroepsmatig in te zetten. En dat doet me ook heel goed. Ik ben nu aan de slag als ervaringsdeskundig trainer bij Maatje achter de voordeur.’
Man
38 jaar
‘Nadat ze bij me is weggegaan, hebben we vier keer bij de rechtbank gezeten. Tijdens deze zittingen zei ze als moeder dat ik fout ben, dat het kind bij mij weg moet. Maar dat strookte niet met de realiteit. Zo heeft ze bij de politie beweerd dat ik haar heb mishandeld. Dat is niet zo. Ik heb een verklaring van de huisarts en de politie dat dit niet zo is. Maar die vermeende mishandeling komt elke rechtszaak terug. Je wordt continu teruggezogen.’
Vrouw
52 jaar
‘Het heeft me geholpen mijn waarheid voor waar aan te nemen en zo kon ik de laatste restanten verwarring over wie ik ben ontknopen. Ik heb de knoop doorgehakt en besloten geen contact meer te hebben met mijn moeder. Ik vond het mijn zwaarste beslissing ooit. En tijdenlang kampte ik weer met dat twijfelachtige stemmetje in mij: ‘Maar het kan toch niet waar zijn dat zij moedwillig …?’ Nu weet ik dat het wel degelijk voorkomt dat moeders (en vaders) niet het beste met hun kind voorhebben.
De zelftwijfel is uitgedoofd. Maar soms steekt het weer even de kop op en leg ik die innerlijke twijfel aan banden. Ik spreek mezelf dan toe en zeg er nee tegen. ‘Dat pad heb ik 50 jaar gelopen. Het is nu klaar. Ik mag loyaal zijn aan mijzelf en eigen idealen, ik kies voor mezelf, voor mijn welzijn en innerlijke vrede. Ik leef nu met zin en op een manier die mij voldoening geeft. En dat verdien ik.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik had uiteindelijk contact met een hulpverlener. Een verslavingszorgmedewerker die mij regelmatig helemaal bont en blauw aantrof. Zij hebben me uiteindelijk wel eens opgenomen op de verslavingsafdeling. Niet vanwege een verslavingscrisis, maar omdat de situatie thuis gewoon te erg was. Dat was een manier om mij te steunen en om los te komen van die relatie. Maar als ik daar zat en hij belde me, dan liep ik weer weg en ging ik naar hem toe.’
Vrouw
59 jaar
‘Vanuit die vrouwenopvang is gezegd: “Jij bepaalt. Wij kunnen je alleen ondersteunen. Je mag rustig proberen je huwelijk weer op te pakken, als je denkt dat dat nog lukt. Je kan het een kans geven.” Dat heb ik toen geprobeerd: ik ben een weekend gaan logeren. Dat ging helemaal mis. Niet dat hij me toen geslagen heeft. Maar hij begon weer te schreeuwen. En ik dacht: ik moet hier weg. Ik voel me niet op mijn gemak, weg hier. Mijn begeleider vroeg na het weekend: “Hoe was het?” En ik was helemaal van: “Nee, ik ga het niet nog een kans geven. Ik ga de knoop doorhakken en voor mezelf kiezen.” Uiteindelijk zijn we in 2016 gescheiden.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik wil een fundering neerzetten als alleenstaande moeder voor onze toekomst. Als het kan, ga ik met mijn kinderen even samen wat doen. Om dat allemaal voor elkaar te krijgen, sta ik om 6 uur op. Ik word graag wakker voordat de kids wakker worden, zodat ik een momentje voor mezelf heb. Dat is wel belangrijk, net als niet te laat naar bed gaan.
Vrouw
40 jaar
‘Ik heb nu wel contact met mijn schoonouders. Goed contact, al was dat eerder niet zo. Daar heb ik steun aan. Mijn schoonmoeder heeft zich voor haar zoon verontschuldigd. Door de gesprekken kon ik hen vergeven. En ik wil ook graag dat de kinderen hun opa en oma zien. Andersom vind ik dat ze als opa en oma van haar kinderen recht hebben om hun kleinkinderen te zien. En daar heb ik me voor de volle 100% voor ingezet en zij ook. Nu belt mijn schoonmoeder mij op en vraagt of ik spullen kan gebruiken voor de kinderen; of ze iets leuks met de kinderen zal doen en of ze mogen komen.’
Vrouw
40 jaar
‘Het raakt me nog. Ik raak ook nog wel getriggerd door situaties. Dan komen al die gevoelens en beelden weer terug. Het is een hele traumatische tijd geweest. Het voelt als een soort verstarring. Terug gezogen geworden in de situatie. Dan verstar of bevries ik. Dan zit ik weer helemaal vast in de relatie, in de situatie waar ik niks aan kan doen. Ik moet dan echt even bewust raken van het huidige moment, daar helpt de adem ook bij. Gelukkig kan ik meestal daarna gewoon weer door met de dag ook al is het wel iets wat ik dan weer een tijdje meedraagt, dat gevoel.
Ik raak er niet meer zo van overspoeld dat ik er helemaal stuk van raak. Maar ik word er af en toe door gegrepen. Dat kan in de supermarkt zijn. Dan moet ik mijzelf even afleiden. Het zijn echt momenten waarin de tijd even door elkaar lijkt te lopen.’
Vrouw
43 jaar
‘Als de kinderen bij vader waren, ging hij naar mijn familie met de kinderen. Hij had zoveel schade gemaakt, maar niemand laat de kinderen buiten staan. Hij bleef forceren. Dan was er een verjaardag en kwam hij ook weer langs. Hij is er altijd bij, het gaat altijd over hem.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik was een gewelddadige relatie gewend. En daarom ben ik op zoek gegaan naar zo’n zelfde relatie. Ook in het contact met mijn huidige partner. Ik zocht ernaar dat hij mij zou afwijzen en alles van mij zou afkeuren. Ik heb me absurd gedragen om dat soort reacties teweeg te brengen. Hij heeft me geholpen door heel stoïcijns bij me te blijven. Door zijn gedrag heb ik de liefde voor mezelf teruggevonden.’
Vrouw
50 jaar
‘Er zijn veel manieren om met je ervaring van partnergeweld om te gaan. Er zijn behulpzame boeken, spellen en ook verschillende vormen van therapie. Iedereen moet daar zijn eigen weg in zoeken; zo van wat past bij mij? Voor mij waren behulpzaam: Bessel van de Kolk (heeft veel geschreven over vroeg kinderlijk trauma) en Gabor Mate. Die hebben ook diverse publicaties die te lezen zijn. Ik word daar alleen maar enthousiast van.’
Man
43 jaar
‘Achteraf heb ik wel gedacht: hoeveel mannen stoppen niet met bellen als ze steeds horen dat er geen steungroep is voor mannen? Het vraagt wel wat om door te zetten. Je moet steeds een drempel over om die hulpvraag ergens neer te leggen. Ik ben blij dat ik ben blijven bellen én dat de steungroep er is gekomen.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik ben met een psycholoog en therapeuten gaan zoeken naar wie ik nu eigenlijk ben. Daarna kon ik pas echt stappen vooruit gaan maken. Je moet eerst even terugkomen bij jezelf. Dat is voor mijn proces heel belangrijk geweest. Dat heeft mij heel erg geholpen. Ik denk dat het ook andere vrouwen zou kunnen helpen. Ik zou eerst goed de trauma’s verwerken die je hebt opgelopen, samen met een EMDR-therapeut of psycholoog. Ik ben met oplossingsgerichte therapie aan de slag gegaan. De therapeut keek naar mijn sterke kanten, mijn vaardigheden en mijn doelen. Dat heeft mij wel dat laatste zetje gegeven wat er nog nodig was voor herstel. Volgens mij is traumatherapie alleen niet genoeg. Je hebt daarna ook nog genoeg werk te doen. Vooruitkijken naar waar ik nu naartoe wil.’
Vrouw
41 jaar
‘Ik kan nu begrijpen hoe het is gelopen met mijn eigen kinderen. Ik ben bij groepen van Steinhaus & De Leeuw geweest. Ik heb ook lotgenotencontact gezocht. Daar merkte ik dat, ondanks dat het thema van de bijeenkomsten ouderverstoting was, vrijwel iedereen te maken had met narcistische ex-partnergeweld. Door die verhalen heb ik veel geleerd en ben ik gaan ontdekken. Daardoor dacht ik: hé, maar dan heb ik geen persoonlijkheidsstoornis. En toen begreep ik meer over narcisme. Bijvoorbeeld: de narcist vindt het heel erg als het goed met je gaat. Dus ben ik mijzelf gaan hervinden, om het beste van mezelf naar boven te kunnen halen. Ik heb mijn kwaliteiten vergroot, die had ik eigenlijk weggestopt. Ik vroeg mezelf af: Kan ik goed tekenen, schilderen, schrijven, muziek maken? Ik zing. Ik boks de belemmerende overtuigingen er letterlijk uit. Meditatie en mindfulness hebben me ook veel positiefs gebracht. Ik kan anders naar wat ik heb meegemaakt kijken en anders naar mijn moeder kijken.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik las een boek over een vrouw die uit een destructieve relatie is gestapt. Het was wel fijn om te weten dat er meer mensen zijn die dat meemaken. En dat het mogelijk is er los van te komen. Dat er een weg uit is.’
Man
38 jaar
‘Toen de rechtszaken begonnen, lukte het me niet goed om me te concentreren op mijn werk. Mijn baas zei dat hij mij arbeidsongeschikt vond. Door mij arbeidsongeschikt te verklaren, gaf mijn baas me de ruimte om me te focussen op de zittingen en daarna op verwerking. Tijdens de zittingen ben je bezig om van probleem naar probleem te springen. Zodra die voorbij zijn, denk je: oké, nu kan ik weer aan het werk. Maar nee, je gaat naar huis en je gaat op de bank liggen. Je moet herstellen. Een goede baas beschermt je daarin. Ik vond dat niet leuk, maar ik had het wel nodig.’
Vrouw
52 jaar
‘Na anderhalf jaar traumatherapie te hebben gevolgd ben ik inderdaad gaan reizen, zo’n zes jaar lang, tot COVID kwam. Gedurende mijn reizen heb ik de wereld als spiegel gebruikt. Ik ben naar landen geweest waar sporen waren van intergenerationeel of cultureel trauma ten gevolge van geweld en onderdrukking. Zo leerde ik me daartoe opnieuw verhouden. Ook bleek ik op mezelf en mijn eigen oordeel te kunnen vertrouwen en leerde ik mezelf op een andere manier kennen. Namelijk in de contacten onderweg reageerden mensen heel anders op mij dan hoe mijn vrienden, familie en kennissenkring op mij reageerden. Daardoor kon ik mezelf met andere ogen gaan zien. Dat heeft me enorm geholpen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik ben ademcoach. Werken met mijn adem is iets wat mij heel erg heeft geholpen. Bijvoorbeeld in het bewust worden van mijn lijf en het vinden van mijzelf. Omdat er heel veel dingen zijn gebeurd in die jaren waarin ik zo los was geraakt van mezelf, waarin ik bijna een soort van boven mezelf zweefde of boven de situatie zweefde en zag wat er gebeurde. Dat ik een soort feitelijke schets kon maken van de situatie, zonder dat ik daar ook maar iets van gevoelens bij had. Met ademwerk leerde ik weer in contact komen met mijn gevoel, met emoties, zonder dat het mij onderuit haalt. En ik kon aan de slag met vergeving. Vergeving van mijzelf en vergeving van hem. Dat was in het begin echt wel een brug te ver, want ik dacht: sommige dingen zijn niet te vergeven dus ga ik hem absoluut niet vergeven. Maar nu kom ik erachter dat vergeving van hem ook veel meer gaat over bevrijden van mezelf, van het slachtofferschap. Dus wil ik er zelf van los komen. Daar gaat het over. En niet zozeer of ik het goed vind wat er is gebeurd.’
Vrouw
43 jaar
‘Wat ik zelf altijd heel duidelijk maakt bij de trainingen: kijk alsjeblieft naar het netwerk. Het is zo ontzettend belangrijk dat het netwerk om mensen heen weer opgebouwd wordt. Ik hoor constant terug dat ze geïsoleerd zijn. Omdat ze bij niemand hun verhaal kwijt kunnen, omdat ze geen herkenning vinden. Daarom leg ik altijd de focus op het netwerk opbouwen.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik hoor zoveel ervaringsverhalen tijdens die trainingen. Van vrouwen in een gewelddadige relatie gezeten hebben en die eruit gekomen zijn. Bij de intakegesprekken; waarom willen ze hulp? Waar hebben ze ingezeten en wat hebben ze nu nodig? Het is een mooi proces om dat allemaal aan elkaar te koppelen. En te volgen wat het eenieder brengt.’
Vrouw
41 jaar
Als je op zoek gaat naar je eigen kern, kunnen kwartjes vallen: ‘Hoe kun je bij jezelf blijven? Nou, het begon eigenlijk met de kern vinden, hè, van dat ik weg was gegaan bij mijn ex. Ik ben in contact gekomen met een persoonlijk begeleider vanuit de Wmo. En ik had mijn vriend. Vanuit daar ben ik naar gaan zoeken naar mijn kern. Ik heb mij om omringd met positieve mensen. Mensen waarvan ik dacht: van jou kan ik leren; met jou wil ik zijn. Ik heb ook traumabehandelingen gehad, toentertijd. Ik wilde het begrijpen, want ik was geblokkeerd ergens. En toen kwam ik op de eigen hechting met mijn moeder en het gezin waar ik vandaan kom. Toen vielen zoveel kwartjes. ’
Vrouw
40 jaar
‘Je bent niet alleen. Er zijn echt andere mensen waar je op kan bouwen. En ook mensen die dit hebben meegemaakt. En je kan eruit komen. Dat is belangrijk om te weten. Want die eenzaamheid is echt wel het meest beklemmende uit die tijd.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb mijn kinderen bewust op kickboksen gezet en ben er zelf ook bewust op gegaan. Soms stonden we daar met tranen in de ogen: nu sta ik tegenover iemand. Maar dat stimuleerde wel de verwerking. En naast de tranen ontstond er ook een goed gesprek. Daarmee konden we gedurende de periode van de scheiding en ergens anders wonen onszelf mooi opvangen. Als ik zie waar mijn zoon vandaan komt en moet je hem nu zien. Mijn dochter vecht wedstrijden nu. Zij zijn van ver gekomen!’
Vrouw
43 jaar
‘In die periode heeft sport mij geholpen om mij mentaal krachtiger te maken en om door te gaan. Het was een pittige periode en het is niet altijd makkelijk geweest. Je moet je er doorheen slaan en dat doe ik nu nog. Nu empower ik vrouwen in soortgelijke situaties. En als zij beginnen met ‘Maar waarom’, dan zeg ik: je hebt een kans gekregen. Je hebt kinderen die met twee, vier of zes ogen naar jou kijken. Wees jij maar het voorbeeld, nu. Het is mooi werk om te doen.’
Vrouw
43 jaar
‘Mijn leven nu is elke dag een beetje beter. Door het meer van een afstandje te bekijken. En het scheelt dat je iemand naast je hebt die er van een afstandje naar kan kijken. Je hebt wel steun nodig, alleen red je het niet.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik ging als vrijwilliger aan de slag gegaan bij Maatje achter de voordeur. Dat is een project waar je je eigen ervaringskennis kunt inzetten op het gebied van huiselijk geweld. Ik merkte hoe goed dat de deelnemer deed die aan mij gekoppeld was. Dat was zo fijn om te zien, die erkenning die ze bij mij vond en ook dat stukje vertrouwen. De hulpverlening kon daar niet bij. Maar bij mij liet ze het opeens allemaal los. En vervolgens zijn we daar weer op verder gegaan en heeft zij stappen vooruit kunnen maken. Dat vond ik zo ontzettend bijzonder.’
Vrouw
52 jaar
‘Het laatste wat me heel erg geholpen heeft was lotgenotencontact rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. Daardoor kon ik werkelijk inzien dat het nooit aan mij gelegen heeft. En dan heb ik het dus niet over het partnergeweld, maar over de situatie die ik heb meegemaakt als kind. Ik voelde nog steeds dat loyaliteitsconflict met mijn moeder. Daar had ik al heel veel dingen in afgelegd, en toch kon ik mezelf nog niet helder zien. Pas toen ik met lotgenoten in aanraking kwam, dacht ik: hoort dat er ook bij? Hebben jullie dat ook meegemaakt?’
Vrouw
50 jaar
‘Ik heb een tocht gemaakt en ben mijn trauma’s onder ogen gekomen. Ik realiseerde me toen ik bij mijn ex-partner weg was, dat ik niet meer kon voelen. Alleen maar zware angst. En die zware angst verlamde mij in alle gevoelens die er verder nog zijn. Ik kon ze niet meer duiden. Maar omdat ik wel een hele stabiele fijne basis had, wilde ik ze graag weer leren voelen. En hoe doe je dat nou? Ik heb een assertiviteitscursus bij een organisatie gevolgd. Bij mij in mijn woonplaats. We hebben met een groepje van ik denk zes vrouwen die assertiviteit cursus gedaan. Omdat ik voor mezelf op wilde komen, vooral naar mijn ex toe. Ik merkte dat ik het op andere gebieden wel goed kon. Alleen naar hem toe niet, dus daarom ging ik dat doen. Maar ik heb daar veel meer geleerd. Het was fijn om weer te leren voelen. Toen heb ik ook een belofte aan mezelf gedaan. Dat ik mij nooit meer zou laten verlammen; dat ik alles zou doorleven. Al mijn gevoelens die ik had. Dat heeft ertoe geleidt dat ik weer word geraakt. Dat is oké, ik uit het, ik doorleef het en ga weer door.’
Vrouw
52 jaar
‘Mijn recente boekentip van het afgelopen jaar is ‘Teveel voelen’ van Imi Lo. Het is een cadeau geweest om dat te lezen. Het gaat niet rechtstreeks over partnergeweld, dat zeg ik erbij. Het gaat over vroegkinderlijk trauma en de gevolgen daarvoor inzake voelen, te veel voelen en de gevolgen daarvan. Ik heb het al veel getipt aan mensen. Iedereen is er van onder de indruk. Ook mensen die al heel ver in hun proces zijn zeggen: “Ik heb hier wat aan”.’
Vrouw
41 jaar
‘Ik wilde een warme band met mijn moeder en zocht daarnaar. Dat laat ik nu los. Langzaamaan vind ik nu het contact met mijn moeder terug. Omdat ik het nu bij mezelf houd en het bij haar laat ook. Voor mij vraagt dat om ook naar mijn eigen aandeel te kunnen kijken. En door mezelf te zijn, toon ik anderen wie ik nu ben. Anderen vinden dat ook wennen: mijn moeder vindt het best spannend.’
Vrouw
59 jaar
‘In de vrouwenopvang kreeg ik iemand toegewezen, een persoonlijk begeleider. Die heeft me vragen gesteld. Hij zei: “Jij denkt altijd eerst aan de ander. Eerst aan je man, aan je zoon. Waar was jij eigenlijk op dat moment?” Ik snapte eerste niet wat hij bedoelde, maar dat was een patroon dat ik me aan had geleerd, wat ik van thuis uit heb meegekregen. Dat moest ik gaan omdraaien en dat voelt nu veel prettiger. Want ik dacht altijd: als het bij de ander niet lekker loopt, dat zal wel mijn fout zijn. Alles trok ik naar mij toe. En in de vrouwenopvang leerde ik dat iedere persoon verantwoordelijk is voor zichzelf, het gedrag wat hij doet ligt aan zichzelf. Jij bent niet verantwoordelijk voor het gedrag van de ander.’
Man
38 jaar
‘Ik heb met de praktijkondersteuner van de GGZ een herstel- en aansterkingstraject opgesteld. Hiermee kunnen we ervoor zorgen dat ik op de been blijf. Ik kan een lijst geven van allemaal dingen die niet kloppen. Maar die kan ik niet veranderen. Het lukt me om mijn aandacht weg te brengen van ‘ja maar’, naar ‘wat ik kan doen?’. Ik focus op dingen die ik kan beïnvloeden.’
‘De POH helpt om er op een andere manier naar te kijken en ook mijn eigen bijdrage te zien. Die context scheppen, dat helpt.’
Vrouw
52 jaar
‘Voordat ik aan de traumatherapie begon heb ik mezelf twee beloftes gedaan. De ene was: ‘Ik ga mezelf nooit meer in de steek laten.’ Oftewel bij twijfel ga ik nooit meer oversteken maar blijf ik in mijn hol zitten tot ik een duidelijk ja of een nee van binnen voel. De tweede belofte aan mezelf was dat ik zou gaan reizen en andere dromen wilde waarmaken nadat ik de traumatherapie had afgerond.’
Vrouw
47 jaar
‘Er komt steeds meer bekendheid over dwingende controle. Ook in het werkveld bij de jeugdbescherming en bij onszelf als organisatie. En ik hoop dat dat ervoor zorgt dat we beter leren luisteren; en niet van redelijkheid en billijkheid uitgaan. Wat me het meeste heeft geholpen in die periode was die ene persoon die wel wist waar ik vandaan kwam. Die beseft wat er psychisch gebeurde. Die zich vanuit eigen ervaring dat kon voorstellen. Daarom denk ik dat die ervaringsdeskundigheid zo belangrijk is. Die kennis bij hulpverleners/omstanders had mij geholpen hier eerder uit te komen en niet zo alleen te zijn.’
Vrouw
50 jaar
‘Eigenlijk kon ik niet geloven dat ik dat in deze situatie zat. Ik heb een goed stel hersens. Ik dacht van mezelf: daar loop je toch niet in? En ik vond mezelf ook niet voldoen aan het beeld dat mensen hebben van mensen die met huiselijk geweld te maken hebben. Dat zijn (dacht ik) bepaalde types en ik voelde me daar niet bij horen, zeg maar.’
Vrouw
40 jaar
‘Zoek mensen op bij wie je je veilig voelt en die je vertrouwt. Vanuit een soort veilig contact kan je proberen los te komen van het partnergeweld. Dat gaat niet zomaar over. Het is niet dat je dan er ineens klaar mee bent. Je bent een grens over en het is heel ingewikkeld om dan te zeggen: dan doen we het maar niet meer zo. Want je bent samen ook een grens over in de relatie. Ik denk dat loskomen van de relatie heel belangrijk is. Het zegt ook heel veel over hoe je naar jezelf kijkt. Het gaat ook heel erg over de eigenwaarde. Praat erover, want dat is wel de basis om je eigen bewustzijn wat meer te vergroten.’
Vrouw
43 jaar
‘Eén van de eerste dingen die de gezinsvoogd vroeg – ik was best wel angstig van goh, wat gaat er nu allemaal gebeuren – maar hij zei tegen mij: vertel eens wat over jezelf, wie ben jij? En die vraag hakte er zo in. Dat iemand in mij geïnteresseerd was. Ik was daardoor verward. En ik denk van: ja, wie ben ik eigenlijk? Ik kon alleen maar antwoorden verzinnen van: Ik ben slachtoffer van, Ik ben ex van, Ik ben moeder van… Maar ik kon echt niet onder woorden brengen wie ik was.’
Vrouw
50 jaar
‘Na de scheiding stond ik niet direct open voor traumaverwerking. Ik wilde namelijk eerst hulp voor mijn kinderen. Dat vond ik het allerbelangrijkste. Ik cijferde mezelf eigenlijk weg. Maar achteraf – en dat is altijd makkelijker praten – hebben mijn kinderen grotere sprongen kunnen zetten, op momenten dat ik mijn trauma’s onder ogen kwam. Dus toen ik ze liet zien hoe je daarmee omgaat en hoe je een proces doorgaat en dat je daar echt wel uitkomt. Toen hebben de kinderen ook weer meer stappen kunnen zetten.’
Vrouw
59 jaar
‘Ik moet zeggen, de vrouwenopvang is voor mij de beste tijd ooit geweest. Ik heb – zoals werd aanbevolen – de eerste 5 dagen op mijn kamer gezeten. Ik zat helemaal in shock. En toen kwam er iemand naar me toe die zei: “Als je er klaar voor bent om te praten, dan ben ik er voor je.” Die vrouw is nu mijn beste vriendin. Zij was daar zelf twee maanden eerder binnen gekomen. “Als het je lukt, kun je mensen die hier werken in vertrouwen nemen. Je kunt hier alles vertellen. En dat blijft ook hier. Je kunt je hier veilig voelen.” Ook al was het een zware tijd, het was ook een mooie tijd, want ik voelde me niet alleen. Er waren andere vrouwen die hadden ook zoiets meegemaakt. Dus het voelde voor mij als een soort grote familie.
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb geleerd om het op een nieuwe manier aan te pakken. Dat heeft heel lang geduurd. Je trapt toch in oude valkuilen en daar moet je van af. Dat conflict mijdende vanuit mijn opvoeding, ik was superster in het vermijden van problemen. Dat doe ik nu anders. En ik heb geleerd anders te reageren. Eerst iets laten liggen, eerst komt de emotionele reactie en later komt de rationele reactie. Daar heeft mijn man me ook meegeholpen. Dat heeft wel jaren geduurd.’
Vrouw
40 jaar
‘Bezig zijn met bewust zelf leren keuzes te maken hielp me. Het duurde echt wel een tijd voordat ik daaraan toe kwam. Mensen die samen met mij zijn gaan ontdekken wat wel en niet bij mij past, wat ik wel en niet leuk vind. In contact met anderen heb ik mezelf weer leren kennen, en gevonden. Het gaat om een stukje bewustwording. Daar zijn wel hele veilige contacten voor nodig geweest. Voor een gedeelte konden een aantal hulpverleners dat doen, omdat ze heel stabiel er elke dag waren. En ook mensen in mijn nabije omgeving, bijvoorbeeld mijn nieuwe partner.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik was wie ik was en ik was een perfecte prooi. Alles wat ik had kunnen doen, daar ben ik mee aan de slag gegaan, maar dat wist ik toen niet. Dat is achteraf. Ik was een echte pleaser. Dat is wel anders geworden. Nu kijk ik eerst naar: wat heb ik zelf nodig? Waar word ik blij van? Ik heb mezelf aangeleerd: ik moet mijn leven lang met mezelf blijven.’
Vrouw
50 jaar
‘Ik heb ook heel veel aan een boek gehad. Intieme oorlog heet dat boek. Het gaat over de spiraal van geweld, uitgelegd in verschillende praktijkgebieden. Ik heb de beide schrijfsters ontmoet. Door dit boek begreep ik waar ik in zat en begreep ik ook mijn eigen aandeel beter. Ik heb ook dingen uitgelokt. Ik heb ook gezorgd dat de spanning die er continu hing – waar ik niet meer tegen kon – eraf kwam. Door maar zoveel mogelijk te prikken totdat hij ontplofte. Een tijd lang begreep ik niet waarom ik dit had gedaan. Door het boek snapte ik: Zo had ik tenminste een beetje regie over het moment van het ontploffen en daardoor voelde ik me minder onmachtig. Daarna kon ik weer even ademhalen.’
Vrouw
47 jaar
‘Traumaverwerking is natuurlijk heel breed en dat kan op verschillende manieren. Volgens mij is het echt maatwerk. Een combinatie van verschillende methodes, verschillende methodieken en natuurlijk het contact met de therapeut. Dat is van essentieel belang voor therapie en ondersteuning. Ik heb veel zelf uit moeten zoeken ik gun anderen dat ze contact krijgen met hulpverleners die daadwerkelijk weten waar ze het over hebben.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb met een therapeut EMDR sessies gedaan, dat was wel heel fijn. De misgunstige blik van mijn ex naar mij, er was zoveel woede, ik zag van alles in die blik als ik daar kwam. Daar had ik zoveel last van. Na EMDR, ik zie die blik niet meer, het is neutraal. Ik breng de kinderen, that’s it. Daarvoor deed die blik elke keer iets met mij. Dat heeft EMDR echt wel opgelost.’
Man
43 jaar
‘Ik merkte dat ik behoefte had aan een soort weerklank bij mensen die door hetzelfde zijn gegaan. Daarom ging ik op zoek naar een soort steungroep. Via Veilig Thuis, Blijf groep en het wijkteam kwam ik bij Moviera, een organisatie die hulp biedt bij huiselijk geweld en mensenhandel. Al deze organisaties konden mij niet helpen. Het wijkteam komt alleen in actie als er een acute situatie van geweld is. En dat was er bij mij niet.’
‘Moviera gaf aan geen aanbod voor mij te hebben, omdat er als het gaat om partnergeweld nu eenmaal een taboe bij mannen heerst om hiervoor uit te komen. Toen dacht ik: als je dat iedere keer zegt, houd je dat ook in stand. En vroeg ik gefrustreerd: ‘Hoe gaan jullie dan om met vrouwen in een lesbische relatie? De reden dat alleen vrouwen zijn toegestaan bij een steungroep is tenslotte om te voorkomen dat ze in contact komen met een persoon die lijkt op de partner.’ Ik zei: ‘Ik schrijf over wat ik heb meegemaakt en wil graag aandacht vragen voor partnergeweld bij mannen, dus laat maar weten wat ik kan doen. Driekwart jaar later werd ik benaderd met de vraag of ik mee wilde doen met een pilot – een steungroep voor mannen. Daar heb ik natuurlijk positief op gereageerd.’
Man
43 jaar
‘Ik heb nooit afscheid kunnen nemen van mijn eigen appartement. Zij wilde graag samenwonen en ik merkte dat ik niet naar haar woonplaats wilde. Dus ik heb altijd gezegd: ‘Als de situatie het toelaat en wij kunnen gaan samenwonen in Utrecht, dan wil ik dit appartement verlaten. Dat gebeurde niet en daarmee heb ik altijd dit plekje aangehouden voor mezelf. Dat was echt een plek waar ik een stukje veiligheid voelde. Dat is denk ik ook mijn redmiddel geweest.’
Vrouw
59 jaar
’Als je bang bent om dingen naar de partner uit te spreken, probeer dan hulp te zoeken. Iemand die naar je luistert, want dat is belangrijk. Luisteren zonder meteen met een oplossing of met een oordeel te komen. En waar je ook vragen aan kunt stellen van: Hoe kan dit anders? Wat zou mij kunnen helpen om het anders te doen? Iemand die naast je staat, die met je meedenkt. Een vriendin of iemand die je kent. Of je huisarts, als je daar goed contact mee hebt. Dan is het misschien mogelijk om de situatie te veranderen en te zorgen dat het veilig blijft.’
Vrouw
52 jaar
‘Per toeval kwam een cadeau op mijn pad dat mij enorm gesterkt heeft. En dat is het boek ‘De ontembare vrouw’. Dit boek had ik uitgeleend aan een kennis zonder het zelf ooit te hebben gelezen en nu kreeg ik het van haar terug. Het boek was precies dat wat ik nodig had en is een enorme hulp voor me geweest. Ik heb daaruit een SOS-plan gemaakt voor mezelf, dat in de tien jaren erna mijn leidraad is geweest.
Ik ben op dat moment detective geworden. Ik ben zijn exen gaan bellen. Want ik dacht: als ik dat niet doe, blijf ik altijd twijfelen aan mezelf en dat stemmetje horen. ‘Misschien had hij wel gelijk. Misschien ligt het toch aan mij.’ Zo heeft het boek me geholpen om de waarheid te achterhalen. En daardoor kon ik met een gerust hart vertrekken uit Hongarije. Het boek werd mijn wijze raadgever in elke situatie waarin ik geneigd was in mijn oude patroon van aanpassen en inschikken te vervallen. Het was een moeilijke tijd om uit een oud patroon te komen. Maar daar hebben het boek en mijn SOS-plan mij mee geholpen.’
Vrouw
52 jaar
‘De volgende keer dat hij me probeerde aan te raken, arriveerde er net een bekend stel bij mij in de tuin. En toen heb ik om hulp geroepen. Dat is het moment dat ik er uitgestapt ben. Deze mensen hebben me een paar weken in huis genomen. Daarna ben ik tijdelijk in een ander huis gaan wonen en heeft de buurtwacht een oogje op me gehouden. Met hulp van de plaatselijke politie en lokale kennissen heb ik mijn auto en wat spullen opgehaald. Daarna ben ik teruggekeerd naar Nederland en ondergedoken op een onbekend adres.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik werd gestimuleerd toentertijd om alles op te schrijven voor mezelf. Dat deed ik ook. Zo hield ik mijn eigen dossier bij. Bijvoorbeeld screenshots van WhatsApp berichten. Ik heb het op een USB-stick aan de politie gegeven. Je schrijft het ook van je af. Uiteindelijk was dat wel goed. En: een dossier is voor de professional helpend. Voor hem of haar is het ingewikkeld om te beoordelen wiens verhaal nou klopt. Die bewijzen helpen je daarbij. Ik zou dat andere mensen ook aanraden.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb nog wel een tip voor de vrouwen. Als je emotioneel bent, dan word je ook als emotioneel bestempeld. Dat mag er ook zijn! Je hebt die ervaring gehad. Maar verlies niet de regie op je eigen leven. Het is zo belangrijk om die echt vast te houden.’
Vrouw
43 jaar
‘Stap één is mensen om je heen vertellen wat er aan de hand is. Iemand die je vertrouwt of familie. Heel belangrijk, omdat het jou eraan herinnert hoe het met je gaat. Zij vragen: hoe zit dat? Hoe gaat het met je? Hoe zit het met je plannen? Dat was voor mij heel belangrijk om weg te komen.’
Vrouw
59 jaar
‘Ik wil mensen in een vergelijkbare situatie het volgende adviseren. Als het om een onveilige situatie gaat, weet: veiligheid staat ten alle tijden voorop. Probeer een plek te vinden waar je veilig kunt zijn. Maar als de veiligheid nog niet in het gedrang is, dan is het belangrijk om te voorkomen dat het onveilig wordt. Probeer je af te vragen of iets op een andere manier gezegd of gedaan kan worden. Als er sprake is van schelden, bijvoorbeeld. Probeer in eerste instantie even uit de situatie te gaan. En er dan op een later tijdstip op terug komen, als iemand rustig is.’
Man
43 jaar
‘Probeer iemand te vinden in jouw omgeving om mee te praten. Het praten heeft mij geholpen om te doen inzien wat mij overkomen is. Dus juist door te gaan praten over het geweld heb ik enorm veel begrip gekregen van de mensen om me heen, terwijl je op dat moment zelf denkt dat er geen begrip is. Dus ga praten met mensen, met een huisarts of een dierbare. Maak het niet kleiner dan het is, partnergeweld kent veel facetten. Het zijn de kleine signalen die je oppikt die je kunt ontwaren uit situaties. Als ik die signalen eerder had gezien, was ik mij er eerder bewust van geworden.’
Vrouw
59 jaar
‘Wat ook helpt: luister naar iemand die hetzelfde heeft meegemaakt. Dat heb ik destijds heel erg gemist. Dat ik kon horen hoe het is om in de vrouwopvang terecht te komen. Horen hoe iemand anders het leven weer op de rit kreeg. Dat heb ik gemist. Dan kan je denken: ik ben niet de enige en er is wel een weg, er bestaat een leven zonder geweld.’
Vrouw
52 jaar
‘Parallel deed ik onderzoek op internet naar kenmerken van narcisten en consequenties voor kinderen van narcisten. Ik vond een heel concrete opsomming van precies de dingen waar ik last van had en waar ik altijd mee geleurd had om hulp. Nu kon ik eindelijk gericht hulp gaan zoeken. Eenmaal in Nederland aangekomen ben ik traumatherapie gaan volgen.
Vrouw
43 jaar
‘Op mijn werk sta ik wel lekker voor paal. Zij krijgen een brief van de deurwaarder met het verzoek om gegevens in te vullen. Ik werk hier sinds februari, maar ik had in het begin al gezegd: “Als er gekke dingen gebeuren, dan klopt dat wel. Want er gebeuren bij mij gekke dingen.” Ik had mijn leidinggevende in het kort uitgelegd waar ik mee te maken heb. Ik ben de schaamte wel voorbij, maar het blijft heel lastig om een goede balans te vinden. Als je het open gooit worden mensen er zat van of dan sta je bekend om ‘al je privé toestanden’. Je hoeft dus niet alles te vertellen, maar vertel wel iets. Dan heb je het al een beetje aangestipt. Vroeger had ik niets gezegd.’
Man
43 jaar
‘Voor alle ambulante medewerkers, medewerkers van zorginstellingen of hulpverleners die dit lezen, hoop ik dat de hier beschreven ervaringen jullie voelsprieten aanwakkeren. Ik denk dat dat ook belangrijk is, dat je iets preciezer die signalen van partnergeweld gaat zien. En dat je weet dat het moeilijk is om hulp te vragen. En dat het niet zoveel doorzettingsvermogen zou hoeven kosten.’
Vrouw
43 jaar
‘Mijn partner kwam de laatste tijd niet meer zo vaak bij ons thuis. Mijn moeder gaf heel veel liefde, ook aan mijn kinderen. En ook cadeaus en dat soort dingen. Daar kon hij helemaal niet tegen. Waarschijnlijk omdat hij dat nooit gekend heeft. Dat was voor hem te veel allemaal. Mijn familie gaf warmte en ze vingen me op. Soms bracht ik gewoon de kinderen daar als het bij ons te hoog opliep. Dan waren ze daar veilig. En voor mij waren ze er ook. Niet zozeer oordelend, maar wel zeggen: dit kan niet. Dat hebben ze zo vaak tegen mij gezegd. Maar het moest bij mij nog zakken.’
Man
43 jaar
‘De ambulante medewerkers van de wijkteams hier konden alleen maar instappen op het moment dat er acuut geweld is. Dat was bij mij niet het geval. Ik zocht pas hulp zes jaar na de relatiebreuk. Ik heb toen een psycholoog gevonden die bij mij een posttraumatische stressstoornis vaststelde. Daar heb ik een EMDR-traject bij doorlopen.’
Man
43 jaar
‘In mijn relatie heb ik alleen ooit aan mijn broer dit hele verhaal verteld. Die heeft toen tegen mij gezegd: ‘Je weet dat je altijd bij mij terecht kunt om te praten. Ik ga tegen je zeggen dat het heel ongezond is en dat het niet oké is. En dat je hiermee moet stoppen.’ Maar hij zei ook: ‘Ik wil dat je weet dat ik me niet op een andere manier ga gedragen naar je vriendin, om te voorkomen dat zij ziet dat ik ervan weet.’ Dat hij het wist gaf me wel een stukje veiligheid en het gevoel dat ik altijd iemand heb waar ik bij terecht kan.’
Vrouw
40 jaar
Ik besefte me pas na mijn scheiding dat ik er echt hele rare gewoontes op nahield. Omdat ik anders vooraf al heel erg in de stress schoot. Op een gegeven moment vond ik zelf wel dat ik gek deed. De hele dag sorry zeggen voor de meest onbenullige dingen. Daar hielp mijn huidige partner ook bij. Hij zei: “ja, maar daar hoef je toch geen sorry voor te zeggen, dat kan toch gebeuren? Dat is toch niet uit schuld?”
Pas na mijn scheiding kwam het besef dat ik heel veel van dat soort dingen deed. Dat liet mijn vriend me zien. Ik had die blik van de buitenstaander nodig om dat te beseffen. Vanuit dat besef ben ik gaan zoeken wat er al die tijd aan de hand was. Dat heet dus dwingende controle; een vorm van psychisch geweld. Daar heb ik dus 20 jaar in gezeten. ’
Vrouw
43 jaar
‘Na het uit elkaar gaan krijg je natuurlijk met jeugdbeschermingsinstanties te maken. Ik had zelf te maken met een hele goede gezinsvoogd. Daar hebben we het echt mee getroffen. Iemand die echt naast mij is gaan staan. We hebben samen gekeken naar hoe we dit het beste aan konden pakken voor de kinderen.’
Vrouw
40 jaar
‘Er zijn ook hulpverleners en vriendinnen om mij heen geweest waar ik wel hulp aan heb gehad. Het is niet voor niks dat ik een bepaalde vriendin belde op het moment dat ik het huis uit vluchtte. Ergens in de voorafgaande jaren heeft zij al gezegd dat ik bij hem weg moest. Dus ik wist dat ik bij haar terecht kon op het moment dat er nood aan de man was. Het is belangrijk om dat soort veilige contacten zoveel mogelijk te behouden of te ontwikkelen. En of dat een hulpverlener is of een goede vriendin, dat maakt niet zo veel uit. Iemand naar wie je uit kan reiken als je zelf de kracht voelt om actie te ondernemen. Want daar heb je wel wat kracht voor nodig. Het is bijna vergelijkbaar met verslaving. Je moet misschien ook een soort van rock bottom raken – op een kantelpunt komen… Dat je geen andere kant meer op kan.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik heb in al die jaren het contact met mijn familie zo open weten te houden, dat ik dit bij hen kwijt kon. Vooral met mijn zus. Zij woont in Brussel, niet echt naast de deur. Ik belde haar als ik bijvoorbeeld boven was. Zij was constant een morele steun, ook op momenten dat er bepaalde dingen gaande waren. Zij bood een luisterend oor. Mijn zus hielp me zo om bewust te blijven wat wel en niet normaal was, wat grensoverschrijdend was. En als ik dat verloor, dan pakte zij het wel weer op.
Dat zou ook wat zijn voor Veilig Thuis, naast adviserend. Er gewoon zijn. Dan is er iemand waar je naartoe kan uitreiken en die dat ook naar jou doet. Ik denk dat het na een bepaalde tijd nodig is, want je gedachten veranderen door psychisch geweld. Je vertrouwen in jezelf wordt minder – dat moet je ook weten als je in die sector werkt. Je moet rustig aan stappen nemen, het verandert niet 1, 2, 3.’
Man
43 jaar
‘Toen de eerste steungroep voor mannen startte, als pilot, ben ik daar bij aangehaakt. Een club gelijkgestemde mensen. En daar ben ik lang onderdeel van geweest. Dat klankbord heeft mij enorm veel steun geboden, zelfs al was mijn relatie al jaren voorbij. Het is heel fijn om in alles te voelen dat je niet de enige bent.’
Vrouw
43 jaar
‘In deze periode miste ik het opmerken van signalen, erover met je in gesprek gaan. Bijvoorbeeld dat als mensen steeds te laat komen op school, dat je even vraagt: waarom ben je te laat? Is alles oké, gaat het goed met je? Ik ging een keer met een zonnebril op naar de peuterspeelzaal in de ochtend. Dat is toch niet normaal? Niemand vroeg iets. Het is natuurlijk mijn eigen leven. Maar niemand durft zich met je te bemoeien. Ik herinner me nog dat mijn ex-partner iets naar mijn oog had gegooid. Dat oog was heel groot geworden. Het was in de ochtend, dus ik pakte een stuk vlees uit de vriezer om het erop te houden. Ik ben met dat stuk vlees mijn kindje van 2,5 jaar naar de peuterspeelzaal gaan brengen. Onderweg reed een politieauto naast mij. En ik dacht: dit is een goddelijk sein. Maar die politie zag het niet. En op de peuterspeelzaal zag niemand het. Dan denk je: als mensen nou gewoon een beetje meer opletten. Het is natuurlijk ook nogal taboe om daarover te praten.’
Vrouw
40 jaar
‘Maar wat ik wel gemist heb in die tijd is de reactie van mijn ouders. Die wisten het wel en die vonden het heel erg voor mij. En dat zeiden ze ook af en toe wel. Maar op het moment dat hij er ook was, dan was hij de leuke schoonzoon. En ze hebben wel eens gezegd: ‘Sarah, je weet heel goed, jij bent zelf ook niet de makkelijkste.’ Er was dus een soort van begrip voor hem, dat het ook mijn schuld was. En dat pakte ik gelijk op, want dit paste bij wat ik altijd al hoorde. Ik miste dat mijn ouders zeiden: dit klopt gewoon niet en hier gaan wij niet mee akkoord. Ik miste dat ze voor mij op kwamen tegen hem en zeiden: ‘je komt niet met je tengels aan mijn dochter’. Achteraf heb ik het daar wel eens met ze over gehad. Zij zeggen: ‘We waren bang dat als we dat zouden zeggen, dat jij dan het contact met ons zou verbreken.’ Die angst kan ik me ook wel inbeelden.’
Vrouw
59 jaar
‘Vrienden zeiden tegen mij: “Marjo, dat is niet gezond. Een man heeft niet te bepalen hoe jij je te voelen hebt.” Ik had namelijk een spirituele hobby op dat moment. Dat vond ik leuk. En dan zei mijn ex-man van: “Nou, dat is niks.” Mijn vrienden zeiden: “Marjo, laat je dat niet verbieden. Niemand heeft je te verbieden, wat jij graag wil doen.”
Vrouw
43 jaar
‘De buren kwamen naar mij toe, klopten aan. En daar schrok ik van. De buurman zei nog tegen mij: als er ooit iets is, maakt niet uit hoe laat, bel me. Toen besefte ik dat de buren het allemaal konden horen. En de buurman tegenover mij zei: ‘Ik kan jullie zien hè, in je huis.’ Maar ik heb niks met hun aanbod gedaan, toentertijd. Achteraf gezien voelt het toch als een vorm van steun. Het heeft mij ook bewust gemaakt dat deze situatie echt niet oké was. Achteraf heeft deze specifieke buurman ook een getuigenverklaring afgelegd bij de politie na het vertrek van de kinderen en mij. Dankbaar daarvoor.
Vrouw
40 jaar
‘Sinds de scheiding neem ik mijn familie wel mee in de heftigheid die af en toe nog piekt. En iedereen zegt, ik wil je helpen, maar ik weet niet hoe. Nou doen ze dat af en toe ook wel door bijvoorbeeld even de kinderen van mij over te nemen. Mijn zus zegt dan: laat ze een weekendje bij mij zijn. Mijn moeder doet dat ook nog een keertje, dus op die manier ontlasten ze mij wel. Ook springen ze financieel wel eens bij. En ze bieden altijd een luisterend oor.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik kreeg steeds buren aan de deur. Die gaven wel aan: als er iets is, kom naar ons. Ze merkten wel dat er iets gaande was. Mijn tip is: schaam je niet. Probeer er toch over te praten. Soms kwam de ene buurman, dan kwam een andere buurvrouw. Er heeft wel zeven keer iemand voor de deur gestaan. En ik heb niet opengedaan. Schroom niet, wacht niet zo lang. Ook al denk je dat er geen einde aan komt, of je weet het niet meer. Dan moet je het gewoon proberen. Je zal opgevangen worden. Je moet echt proberen de stap te nemen en voor jezelf te kiezen. Vind steun bij familie, een stichting of de wijkagent.’
Vrouw
43 jaar
‘Eigenlijk is mijn huidige man de enige geweest die steunend is geweest, mijn man en mijn schoonvader. Zij hebben mij geleerd het heel rationeel bekijken. Is dit aan jou? Of is dit vader zijn taak? Ik werd overal verantwoordelijk voor gehouden.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik kwam uit een liefdevol gezin. Iedereen was zacht en beschermend. Achteraf gezien misschien te zacht of beschermend. Ik wil niemand de schuld geven, hoor. Ik ben er ook dankbaar voor. En dat zou ik ook mijn kinderen willen geven. Maar daarmee wordt iets anders niet besproken. En ben je ook niet voorbereid op dat niet-liefdevol contact ook bestaat. Je weet niet hoe je daar dan mee om moet gaan. Maar nu zijn het andere tijden. Nu wordt alles meer bespreekbaar in het openbaar.’
Man
38 jaar
‘Van haar moest ik een andere baan zoeken. Ik moest concessies maken. Het huis was niet op orde en dat moest ik toch doen? Ik ben toen ergens anders gaan werken zodat ik flexibeler werd, maar mijn salaris ging wel omlaag. Het is lastig uit te leggen, maar op dat moment is het zo logisch. Je hele identiteit wordt zo afhankelijk gemaakt van wat zij zegt.’
‘Ik heb een gesprek gehad met andere mannen in een vergelijkbare situatie en voor mijn gevoel zijn mannen hier ook gevoelig voor. We krijgen externe validatie als iemand ons zegt dat we het goed doen. Een vorm van onzekerheid zit daaronder. En dat iemand bij je wil wonen en een relatie met je wil is een vorm van validatie. Het is dan makkelijk om die paar gekke dingen door de vingers te zien. Dat bouwt zich langzaam op.’
Man
43 jaar
‘In de regel is dit gewoon een kwestie van je grenzen aangeven en vooral ook leren waar je grens ligt. Ik was destijds vooral heel erg bezig om een draai te vinden in het volwassen leven. Ik was blij dat ik de liefde had gevonden. Ik was blij dat ik gewoon een baan had. Ik vond het ook belangrijk wat mensen van mij vonden en wilde mensen niet kwetsen. Dat is een hele gevaarlijke cocktail als je bij iemand bent die in staat is om geweld te plegen.’
‘Achteraf gezien heeft ze wel ooit tegen mij gezegd dat ze dit gedrag ook bij haar ex vertoonde. Die heeft haar toen een paar flinke tikken gegeven, waarna ze het bij hem niet meer deed. Als ik er op terugkijk, heeft dat gedrag er eigenlijk altijd wel aan zitten te komen. Ik was zelf te onzeker om mijn grenzen te stellen. Zij is daar gewoon overheen gewalst, zonder dat haar een halt werd toegeroepen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik was 21 en ontzettend kwetsbaar. Ik kwam uit de verslavingskliniek. Daar heb ik deze man ontmoet. En ik had ontzettend behoefte aan gezien worden – weet ik nu. Ik wilde ontzettend graag lief gevonden worden. Hij was iemand die mij zag staan. Ik was dus heel erg gecharmeerd van hem. Hij was wel 25 jaar ouder dan ik en hij had geen dak boven het hoofd. Dus hij trok al heel snel bij mij in op mijn studentenkamertje.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik ben wel bewust geworden van alles. Door zelfstudie. Ik ben Indisch Nederlands. Mijn familie stelden zich sinds we hier kwamen heel nederig op. En ik dus ook. Dat gaat van generatie op generatie onbewust mee. Dat zijn bepaalde culturele patronen denk ik. En daar moet je ook bewust mee omgaan.’
Vrouw
59 jaar
‘In het jaar dat mijn vader overleed, wilde mijn vriend tijdens zijn verlof van zes weken trouwen. Hij zei: “Dan hebben we de tijd.” Maar mijn vader was overleden en ik durfde hem niet te vragen of we konden wachten. Ik was bang om hem te verliezen, om hem kwijt te raken. En ik heb altijd van thuis te horen gekregen: Je moet zorgzaam zijn; eerst zorgen voor de ander. Daar begon het eigenlijk al. We gingen toch trouwen, ondanks dat ik er eigenlijk niet klaar voor was. Ik zat in een rouwperiode. Maar ik stapte dus als het ware over mijn gevoelens heen. Ik had denk ik verlatingsangst en daarom keek ik tegen mijn partner op. Dan ben je niet gelijkwaardig aan de ander.’
Vrouw
41 jaar
‘In het begin van mijn relatie met mijn ex was alles mooi, fijn, gezellig. Wat heeft hij veel vrienden, wat heeft hij veel hobby’s! Wat een leuk netwerk krijg ik erbij! Dat gevoel verdween heel snel, want al snel zat ik eigenlijk altijd alleen thuis. Want mijn partner ging altijd weg in de avond. Hij ging naar een café, een opleiding en werken. En ik zat alleen. En dan dacht ik: maar ik wil ook graag laten zien dat ik leuk ben en dingen kan. Dat veroorzaakte een soort van prestatiedrang. En al doende kom je ook aan het twijfelen. Is het nou echt wat ik voel? Of niet? Want ik kreeg vaak terug: Weet je, jij kan dat niet of doe maar even niet. Er was altijd die disbalans tussen macht en onmacht. Dat ontstond al vrij snel.’
Vrouw
43 jaar
‘Hij was heel charming in het begin. Heel lief, hij kocht bloemen voor me. Het sluipt erin… Het begint met kleine steekjes. Door denigrerend te praten over mijn internationale achtergrond. Hij had daar harde woorden over. Je bent er trots op om jezelf te zijn – en daar wordt steeds een stukje van afgehaald. Dat sloop er zo in. Dus op een gegeven moment voelde het alsof ik er eigenlijk niet mocht zijn.’
Vrouw
43 jaar
‘De relatie begon, zoals heel veel van dit soort relaties, heel romantisch. Het kon allemaal niet stuk. Op gegeven moment kwam er toch veel fysiek en psychisch geweld om de hoek kijken. Ook naar de kinderen toe. Mijn man is veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie jaar.’
Vrouw
47 jaar
‘Ik kreeg steeds meer gevoel dat er iets niet klopte. En toen bedacht ik me: ik wil niet zo behandeld worden. Hier moet ik uit. En dat heeft behoorlijk heftige gevolgen gehad. Ik reageer impulsief: als ik iets ervaar, dan gaat dat ook gebeuren. En dat werd niet geaccepteerd. Hij begon met stalken, invloed op de kinderen uitoefenen, et cetera. Maar ik heb wel doorgezet.’
Vrouw
40 jaar
Ik denk, zo een dynamiek die dan ontstaat, ontstaat van twee kanten. Los van schuld. En eigenlijk al best wel snel, na twee of drie weken van de start van onze relatie, gaf hij me al een klap in mijn gezicht omdat hij boos was. Ik weet niet precies meer wat de situatie was. Maar ik weet wel dat ik dacht: wow, wat de **** wat gebeurt hier? En dat ik dacht, jeetje, dit kan echt niet. Dat ik dat echt zo voelde.
Vrouw
43 jaar
‘Ik kreeg de laatste klap van mijn ex – laat ik het maar zo zeggen – en ik keek achterom. Ik zie alles in slow motion en ik zie mijn dochter daar in de deuropening staan. En dat was voor mij het moment dat ik besloot: we gaan hier niet verder met deze patronen. Ik wist niet waar ik heen moest. Ik zei: we gaan nu weg. Ik stapte op en met niks zijn we weggegaan en weggebleven. Ik reed zo weg met mijn kinderen. Na een periode van jaren dat ik geprobeerd heb de relatie goed te houden – mijn familie zag dat natuurlijk ook hè – dus uiteindelijk die stap genomen en vandaar dat ik zeg dat het zo belangrijk is om iemand te hebben die naast je zit.’
Vrouw
41 jaar
‘Ik ben blij dat ik weg ben gegaan. Maar het is natuurlijk niet makkelijk gegaan. Ik had de mazzel dat ik nog wel te maken had met psychische disbalans. Daardoor kon ik eventjes in de time-out terecht, via een vrijwillige opname. Daar kwam ik erachter dat ik echt helemaal opgebrand was. En dat ik niet meer terug wou. Daarna kwam de twijfel en medelijden. En onzekerheid: misschien moet ik toch terug. En: is het wel zoals ik het zie?’
Man
38 jaar
‘Ik kwam erachter dat haar jaaropgave twee keer hoger was dan ik had verwacht. We kregen ruzie en ze verdween. Een paar dagen later kwam ze terug en deed ze alsof er niks aan de hand was. Ik heb haar ermee geconfronteerd dat deze techniek niet meer ging werken, doen alsof er niks aan de hand was.’
‘Toen ontstond er een soort vertragingstactiek. Van een vriendin van haar hoorde ik achteraf dat ze een datum had afgesproken dat ze bij me weg zou gaan. Ze had een heel verhaal opgehouden dat ik geld had achtergehouden, maar dat was niet waar.’
‘Ze is weggegaan omdat ik niet meer de veilige thuisbasis was. Eerst was ik dat wel, omdat ik de gekste dingen pikte en mensen die kritisch waren afstootte. Maar toen ik vragen begon te stellen dacht ze: ‘cashen en afstoten’.’
Man
38 jaar
‘Ik kreeg een signaal van een ex van haar in Nederland. Hij zei dat er echt iets fundamenteel mis was met haar. Ik ben toen gaan kijken naar wat er echt gebeurde. Dat was een soort kantelpunt. Ik ben vragen gaan stellen. Hele simpele. Zoals: ‘Ik zie dat je loonstrookje binnen is. Mag ik die hebben voor de administratie?’ Haar antwoord daarop was nee. En naarmate je vragen gaat stellen, komen er meer vervolgvragen en meer vraagtekens. Maar die vragen zorgden ook voor enorm veel weerstand vanuit haar.’
Man
38 jaar
‘Ik begon te zien dat haar gedrag naar mij niet klopte. De agressie die voortkwam uit de vragen die ik begon te stellen over haar gedrag was echt absurd.’
‘Zo vroeg ik haar waarom ze weigerde de was op te hangen als deze klaar was. Als ik thuiskwam zat de was altijd nog nat in de machine. Het is maar vijf minuten werk en anders moest ik veel moeite doen met het timen van de wasmachine. Maar er kwam zo veel woede als reactie op deze vraag. Dat escaleerde enorm snel.’
‘Naarmate ik meer vragen ging stellen, werd de situatie steeds extremer. Ik bedacht voor mezelf: dit is niet normaal. Als je dat zegt over een bepaalde situatie of bepaalde gedragingen, dan kun je andere dingen ook niet meer goedpraten. De ruimte die je jezelf geeft om dingen goed te praten wordt steeds kleiner.’
Vrouw
59 jaar
‘Ik kwam in eerste instantie bij een vriendin terecht. Ik dacht: ik ga alvast wat spulletjes bij elkaar verzamelen, want ik voelde dat ik hier niet blijven kon. Dat het van kwaad tot erger zou gaan. Maar bij mijn vriendin kon ik ook niet blijven. Die zei dat ik me aan kon melden voor de vrouwenopvang maar dat ik dan aangifte tegen mijn partner moest doen. Ik had zoiets van: goeie genade. Als dat de enige kans is voor mijn gevoel, dan ga ik ervoor. Dat heb ik toen gedaan. Ik heb me bij het politiebureau gemeld. Daar zeiden ze: “Als u aangifte doet, dan wordt uw man opgepakt en moet hij een nacht blijven.” Ik zette toch maar door, want ik kon heel slecht lopen. Ik was bang dat mijn knieprothese beschadigd was. Zo erg was het. Gelukkig was dat niet zo. Uiteindelijk ben ik dan met de politie in de vrouwenopvang terecht gekomen.’
Vrouw
52 jaar
‘Gedurende de tijd werd hij steeds gewelddadiger en fysieker. En ik begon me steeds onzekerder te voelen. Er was een moment dat ik in de keuken stond en besefte: hé, hier ben ik eerder geweest. Hij is net mijn moeder. Ik had op dat moment niet de kracht om het te direct beëindigen, ik zat nog te veel gevangen in mijn eigen onzekerheid. Maar ik heb me toen wel bewust voorgenomen: als ik er dan nu niet uit kan stappen, dan ga ik tot het gaatje maar wel met mijn ogen wijd open om hier nooit meer terecht te komen. Toen heb ik eigenlijk al afstand genomen.’
Vrouw
43 jaar
‘Er komt natuurlijk heel veel bij kijken, hè? Jeugdbescherming, jeugdzorg en strafzaken. En dat zorgt natuurlijk voor heel veel stress. Maar ik had alleen nog die wens van mijn zoontje, dat zijn vader nooit meer naar huis zou komen. Ik heb daarover een psycholoog gebeld. Ik had maanden daarvoor een telefoonnummer gekregen van de vrouwenarts. Die zei: ‘Als er ooit iets is, bel met hem dan.’ Dat nummer had ik bewaard. Het was misschien wel mijn uitweg, want zelf wist ik niet hoe ik eruit moest komen. Natuurlijk ook omdat we in het buitenland woonden. Je kunt niet zomaar je kind meenemen over de grens. Omdat we beiden gezag hebben. Dan moet je oppassen dat je niet direct gepakt wordt voor het ontvoeren van je kinderen. We moesten een goed plan maken. Heel lastig, want als je plannen aan het maken bent, word je regelmatig overspoeld door angst. Angst of het goed komt. Ik bezocht de psycholoog iedere week in het geheim. Iedere week twijfelde ik weer of ik het wel kon of durfde. Gaat dit goed komen?’
Vrouw
52 jaar
‘Mijn knie wilde maar niet herstellen en ik bleek een knieoperatie nodig te hebben waarvoor ik een week in het ziekenhuis belandde. Zijn dwang- en controlepogingen begonnen nu nog meer op te vallen, ook voor buitenstaanders. Na thuiskomst kwam er gedurende een aantal weken iemand uit het dorp om me dagelijks te injecteren. Deze dame liet subtiel doorschemeren de situatie door te hebben en gaf me te kennen haar te kunnen vertrouwen. Dat gaf me kracht.’
Man
43 jaar
‘Het voelde alsof ik ergens oeverloos in een oceaan dobberde, zonder dat ik wist waar ik was. Ik had mij er een soort van in berust dat dit mijn leven was. En toen pleegde een vriend van mij zelfmoord. Hij was 32 jaar. Ik werd echt wakker geschud met het idee van: deze man leeft geen seconde meer op deze aarde. En ik ben hier mijn leven aan het verdoen in een slechte relatie. Wat doe ik hier nog? Dat was voor mij het moment om genoeg moed bij elkaar te rapen om er uiteindelijk uit te stappen.’
Vrouw
41 jaar
‘Waardoor ik verder kwam, is eigenlijk op het moment dat ik moeder werd van mijn eerste dochter. Ik wilde heel graag kinderen. En toen de eerste geboren werd, dacht ik: hé, maar ik word ook opnieuw geboren. Ik ben eigenlijk een heel fijn mens. Ondertussen was ik bijna al mijn omgeving kwijt. Door het moeder worden, ga je er toch meer bij horen. En kan je ook dat vanuit je binnenste voelen, dat je dat wat je zelf hebt gemist juist heel graag wilde bieden. En toen kon ik gaan groeien.’
Vrouw
43 jaar
‘Mijn man werd eind 2018 een paar weken opgenomen in een kliniek. En toen ervaarde ik eigenlijk pas hoe het is om gewoon even bevrijd te zijn van altijd die alles overheersende spanning die heerst thuis. En altijd die angst en altijd op eieren moeten lopen. Ik vroeg mijn zoontje: wat zijn jouw wensen voor Kerst? Ik dacht dat hij vast een game of nieuwe fiets zou wensen. Maar nee. Hij keek me aan en zei: ‘Ik wens dat papa nooit meer terugkomt’. Ik keek hem in de ogen en ik voelde gewoon iets wakker worden. Een gevoel, een stukje moederliefde wat ik nog bezat. Ik zei tegen hem: ik ga jou hieruit halen. Toen heb ik hem meegenomen vanuit Duitsland naar Nederland toe. We zijn vijf maanden in de crisisopvang terechtgekomen. En daarna bijna een jaar in de vervolgopvang.’
Vrouw
59 jaar
‘Hij heeft me eigenlijk nooit geslagen. Alleen op het moment dat we hele ernstige financiële moeilijkheden kregen. Toen hij erachter kwam dat de financiële moeilijkheden zo heftig waren dat we minder mogelijkheden hadden om boodschappen te doen, bij wijze van spreken. Toen heeft hij mij geschopt. Dat is de enige keer geweest in het huwelijk van 30 jaar. Het is natuurlijk niet goed dat dat is gebeurd. Daar ben ik mee in een vrouwenopvang terecht gekomen met krukken.’
Vrouw
43 jaar
‘Als je zover bent om aangifte te doen, doe dat niet alleen. Doe dat met iemand samen. Een naaste of iemand die er ervaring mee heeft. Ik snap niet waarom de politie aangiftes van huiselijk of partnergeweld niet samen doen met een ervaringsdeskundige. Ik hoop dat ze daar in de toekomst wel naartoe gaan. Want bij de politie zit iemand tegenover je die de aangifte administratief registreert. Dan is er niet veel ruimte voor empathie met jou en je situatie. Het helpt als er iemand tegenover je zit die er ervaring mee heeft. Iemand die door de stiltes heen kan kijken, begrip kan tonen. Die erdoorheen kan prikken en doorvragen waar nodig. En niet doorvragen waar niet nodig. Echt eruit plukken wat essentieel is op dat ogenblik voor degene die aangifte doet. Ik denk dat het echt een meerwaarde is als iemand ernaast zit en steun kan bieden op dat ogenblik, want het is een momentopname. En ook op een moment dat mensen daar vaak in een emotionele shocktoestand zitten.’
Vrouw
40 jaar
‘We waren bij één van zijn kinderen geweest en zijn schoondochter vroeg of ik een aardbeienbakje met prulletjes in de afvalbak wilden gooien. Ik zei: geen probleem, wij gaan toch naar buiten. Onderweg gooide ik het weg. Toen werd hij heel boos op mij. Hoe kon ik mijzelf zo verlagen? Wij zijn toch geen vuilnismannen? Ik snapte die reactie echt niet, maar hij bleef boos ook op zijn schoondochter. Dat het niet juist was van haar om dat aan ons te vragen. Hij heeft me toen van de scooter afgeduwd. En ik ben naar huis gelopen. Daar was hij nog steeds ziedend en ik denk dat ik ook heel erg boos was. Er volgde een heel gevecht en hij heeft me weer gewurgd. Toen dacht ik: nu moet ik weg. Ik heb mijn telefoon gepakt en ik ben naar buiten gevlucht. De vriendin die ik belde zei: je moet de politie bellen. Dat heb ik gedaan. En ik heb voor het eerst aangifte gedaan. De politie kwam, terwijl ik buiten moest wachten. Ik heb me achter een kliko verstopt – absurd. En zo zag ik hem afgevoerd worden. Ik voelde me heel schuldig. Dat wenste ik hem niet toe. Ik deed aangifte en kreeg een advocaat. Onder toezegging van een kort geding moest hij het huis uit.’
Vrouw
52 jaar
‘De dag voor we vertrokken naar Hongarije, heeft hij mijn knie moedwillig in elkaar getrapt. En toen dacht ik: dit was de laatste keer! Hij komt nooit meer aan me. Maar hoe kom ik hier levend uit en wat kan ik doen om mijn hachje zoveel mogelijk te redden?’
Vrouw
43 jaar
‘Ik dacht al langer: Dit gaat niet goed. Ik raak mezelf kwijt, het plezier in het leven kwijt. Ik was mezelf niet meer. Maar er waren twee momenten, kort na elkaar, die ervoor zorgden dat ik bij hem wegging. Het eerste moment was dat mijn ex naar mijn ouders was gegaan en had gezegd: “Het gaat niet goed met Selina. Ze heeft een postnatale depressie en moet naar een psychiater.” Toen belde mijn moeder me, en zei wat hij verteld had. Toen zei ik: “Nou hij moet er zelf eens heen gaan. Ik word doodziek van die vent. Als de kinderen achttien zijn ga ik bij hem weg.” Maar goed, ze waren vijf en een dus dat duurde nog wel even. Anderhalve week later, na een dag vol ruzie en gedoe, was ik bij een vriendin en zei ik: “Ik moet even tegen je aanklagen. Het gaat niet goed, ik ben niet blij.” Die vriendin wees me op een artikel over narcisme, toen vielen alle dingen op zijn plek. Volgende dag zaten we aan tafel en toen zei ik: “Ik trek het niet meer. Ik ga bij je weg.” En sindsdien heeft hij nooit meer met me gesproken en dat was in 2014.’
Man
38 jaar
‘Op een dag kwamen we terug van de relatietherapeut. Toen we bijna thuis waren vertelde ze me dat ze teleurgesteld was over hoe ik me vandaag had gedragen. Ik mocht vannacht niet in bed slapen. Ik reageerde daarop met ‘oké’. Omdat ik zo reageerde zei ze dat ik ook niet op de bank mocht slapen. Ik ben toen mijn eigen huis uitgezet. Ik moest mijn kleren uitdoen en in de auto slapen. Op de oprit zodat iedereen kon zien hoe ik mij had gedragen. Ik reageerde daarop dat ik het begreep. Een dag later, nadat ik met onze dochter van de hockey terugkwam, deed ze alsof er niets gebeurd was. Als zij zo deed, alsof er niks gebeurd was, dan was dat ook zo. Je vergeet het ook echt. Je gaat ook echt twijfelen of bepaalde dingen zijn gebeurd. Het is het op zijn kop gooien van de realiteit en daardoor ga je hele rare dingen normaal vinden.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik wilde het steeds nog proberen. Zo’n klassiek verhaal: je wilt proberen, proberen, proberen. Je hebt twee kinderen met die man, dus je wilt het blijven proberen. Ik had het natuurlijk nooit zo ver moeten laten komen, maar je probeert en probeert. Je denkt dat je iemand kan helpen kijken naar diens eigen geschiedenis, maar die andere persoon moet er zelf inzicht in krijgen. Dat kan je niet voor hem doen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik heb me pas heel laat beseft dat ik te maken had met partnergeweld, daardoor ging ik ook niet op zoek naar hulp. Ik had al heel vroeg een relatie met mijn ex-man. Ik had dus ook geen vergelijkingsmateriaal. En er gebeuren wel eens dingen die je niet zo leuk vindt. Overal is wel eens wat, dacht ik. En terugkijkend denk ik, maar dit klopt er niet in. Ik heb die rode vlaggen genegeerd. Deels, omdat ik ergens had gelezen dat als de kinderen nog zo jong zijn, dat dat een wissel trekt op je relatie. Dat is niet een eerlijk vergelijk voor de resterende jaren. Dat was elke keer mijn credo: totdat de jongste drie is ga ik niet aan mijn huwelijk tornen. Maar ik hield het niet vol.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik had wel heel vaak de gedachte: dit klopt niet. Maar ik vond het ook erg voor hem, omdat hij een problematische jeugd gehad had. Dus ik begon het voor hem goed te praten. Bijvoorbeeld: ‘Hij kan er niks aan doen, hij heeft het zo moeilijk.’
Het moest ook geheim blijven in het begin. Zijn moeder kwam op bezoek en dan moest ik mijn gezicht goed schminken om het blauwe oog onzichtbaar te maken. Daar lette hij toen wel op. Maar uiteindelijk was het volgens mij voor heel veel mensen duidelijk dat dit geen toffe relatie was. Dat het best wel problematisch was. Maar hoe het voor mij voelde? Ik raakte steeds meer van mezelf verwijderd en ik wist ook niet zo goed meer wat te voelen. Ik wist niet zo goed wat te denken. Wat kon ik denken en voelen als alles wat ik denkt, zeg en voel niet goed is. Dus uiteindelijk was ik steeds minder mezelf.’
Vrouw
40 jaar
‘Bij de eerste klap voelde ik dat hij over mijn grens ging. En daarna lijkt het wel of de grens weg was. Als ik terugkijk dacht ik toen al wel: ‘Hé, dit kan niet’. Maar die gedachte vervaagde. Het was een aaneenschakeling van veel vernederingen, mij naar beneden halen en mishandelingen. Waar ligt de grens dan nog? Het werd allemaal heel onduidelijk. Als ik het gisteren goed vond, waarom zou ik het dan vandaag niet goed vinden? Ik raakte ook steeds meer van mezelf verwijderd. Ik had dus geen idee meer wie ik was.’
Vrouw
43 jaar
‘We zijn een poosje uit elkaar geweest. Langzamerhand hebben we toch weer contact gekregen. Ook omwille van de kinderen. Ik had toen het idee – wat zoveel vrouwen hebben – dat hij veranderd was. Hij was toen ook in therapie. Je wilt een gezin zijn, dus ik wilde het toch weer samen proberen. Dat ging toen ook een aantal jaren wel goed. We zijn geëmigreerd naar Duitsland. We zagen dat echt als een nieuw begin. Op een gegeven moment sloop toch dat patroon er heel langzaam weer in.’
Vrouw
52 jaar
‘Ik ben met hem geëmigreerd naar Hongarije terwijl het al helemaal fout zat. Hij zette figuurlijk het mes op mijn keel, zodat ik hem niet zou verlaten. Hij liet me geloven dat zijn agressieve gedrag voortkwam uit zijn penibele situatie zoals een faillissement. In Hongarije zou alles volgens hem veranderen. Daarmee speelde hij in op mijn empathie en verantwoordelijkheidsgevoel. Ik kon hem niet zomaar op straat zetten, terwijl ik dat eigenlijk wel wilde. Eenmaal in Hongarije werden zijn ware intenties zichtbaar. Ik doorzag hoe zijn woorden en daden mijlenver uit elkaar lagen en gebaseerd waren op leugens en bedrog en hoe hij zelfs tranen kon faken. Het was heel beangstigend de meedogenloosheid van deze wolf in schaapskleren te zien.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik raakte in een overleefstand. We zaten ook in een hele ongezonde situatie: geen goede huisvesting, steeds weer verhuizen naar een andere plek. We hadden ook niet veel stabiliteit. Dat was heel ingewikkeld. Allebei hadden we problemen, die we misschien ook wel in elkaar aanwakkerden.’
Vrouw
43 jaar
‘Het is niet dat het vanaf de ene op de andere dag slechter gaat. Eerst gaan van de tien momenten, tien momenten goed. Dan van de tien, negen. Het sluipt erin. En heel langzaam gaan er meer dingen niet goed dan wel goed. En je blijft maar hunkeren naar dat ene moment dat het wel goed ging, dat het wel fijn was. We hebben het ook echt wel leuk gehad samen. Het was niet veel, maar waren heel fijne momenten en daar blijf je naar verlangen. Ik heb me heel lang nog ingezet voor dat ene momentje.’
Man
43 jaar
‘Het heeft te maken met dat je van die persoon houdt. Er is natuurlijk een enorme afhankelijkheid gecreëerd: ik kon niets goed doen. Maar zij was wel degene die mij kleine beetjes liefde bleef geven. Daarmee had ik wel het gevoel dat ze van mij hield. En ik hield ook van haar. Er zijn zelfs momenten geweest waarbij wij even uit elkaar gingen, maar toch weer bij elkaar kwamen.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik was echt heel verontwaardigd, boos en verdrietig. Hij heeft daarna zijn excuses aangeboden en gezegd: ‘Ik vind het zo erg wat hier is gebeurd, ik vind het verschrikkelijk. Je moet me geloven. En ik heb in ieder geval niet met mijn vuist geslagen.’ Daar raakte ik een soort van verward van op dat moment. Ik dacht: ‘Met de vlakke hand slaan is dan blijkbaar minder erg of zo. Ik snapte het niet zo goed en vond dat ik niet zo moeilijk moest doen over één keer. Misschien was ik zelf ook niet zo handig geweest.’ En zo begint het. Ik heb dat toen geslikt, ook al voelde ik toen heel duidelijk een soort van grens. Maar daar heb ik niet naar geluisterd. Toen heb ik uiteindelijk zijn excuses aanvaard. En gezegd: ‘Laten we kijken hoe we dan nou hoe we dan kunnen zorgen dat dit niet meer gebeurt.’’
Vrouw
40 jaar
‘Ik miste wel iemand die me hielp, maar als de hulp kwam, dan kon ik het niet zelf voortzetten. Dan verdampte de wens eigenlijk. Of de behoefte naar hem of wat ik gewend was en wat ik aan liefde van hem kreeg werd weer te groot. Ik was gewoon niet standvastig genoeg daarin, zonder hem was ik niks. En hij was mijn grote liefde op dat moment. Het was dus moeilijk om dan te zeggen: Ik ga weg. Want dan stortte mijn wereld in. Toen het uiteindelijk over was, merkte ik dat ik alle richting was verloren. Ik was zo klein geworden dat ik zonder hem niks meer was.’
Vrouw
43 jaar
‘Toen ik zwanger raakte besefte ik dat ik te maken had met partnergeweld. We kregen een relatie toen ik 26 werd. We hadden het gezellig en leuk en hij was lief voor kinderen. Ik wilde heel graag kinderen. Hij niet zo. En elke keer als ik erover begon, kregen we ruzie. Op een gegeven moment zei ik, ik wil wel graag, als jij het niet wilt, dan is het goed dat we het uitspreken. Na hoop gedoe, hadden we besloten dat ik met de pil zou stoppen. Na drie maanden was ik zwanger. Met tranen in mijn ogen van blijdschap vertelde ik het hem, nou hij was nog nooit zo boos op me geweest. Hij heeft drie dagen niet tegen me gesproken, hij ging weg naar een vriend van hem. Ik compleet eenzaam en in de war en van slag. En toen kreeg ik een miskraam, na zes weken. Ik heb nog gedacht toen, dat ik weg kon gaan. En toch heb ik dat niet gedaan. Je hebt een huis, je wilt een toekomst opbouwen, ik hield eigenlijk mijn eigen sprookje levendig. Ik wilde heel graag dat het zou slagen en wilde nog harder mijn best doen om dat voor elkaar te krijgen. Ik moest beter mijn best doen.’
Man
38 jaar
‘Het wijkteam was al even betrokken bij ons als gezin. Toen mijn vriendin bij me weg ging boden ze een helpende hand. Als ze dat doen dan grijp je die aan. Je zit namelijk in een situatie dat je van alles aan het uitzoeken bent, rechtszaken hebt, je ook nog moet werken en eten moet koken. Je bent je identiteit opnieuw aan het ontdekken en opbouwen. Je hebt honderd dingen op je bordje liggen en als het wijkteam je dan wilt helpen ben je optimistisch. Je gaat meteen delen. Je deelt al snel veel en dan wordt er redelijk snel gezegd dat het probleem bij jou ligt. En dan verlies je het vertrouwen.’
Man
38 jaar
‘Er kwam een rechtszaak om een omgangsregeling af te spreken en de scheiding af te handelen. In de rechtbank zit er iemand bij van de Raad van de Kinderbescherming. Die kennen de casus niet, maar hebben verslagen van het wijkteam. Die verslagen zijn niet door mij gezien of samen met mij opgesteld. Ze zijn samen met de moeder opgesteld. Zij heeft hierin allerlei leugens over mij verteld, maar het wijkteam en de kinderbescherming geloofde dit. Pas tijdens de rechtszaak met een interventie van de rechter heb ik mijn verhaal kunnen doen.’
Vrouw
59 jaar
‘We hebben wel hulpverlening gehad. Die zijn ook thuisgekomen. Maar ieder wees naar de ander. Ik wees naar mijn toenmalige partner. En mijn ex-partner wees terug naar mij en ook naar zijn zoon. Het was niet dat ieder voor zich de verantwoordelijkheid nam voor zijn eigen stuk; dat lukte niet. Wat ik gemist heb destijds is dat er iemand met ons mee dacht. Wat ik als moeder en als vrouw nodig had. Ook mijn ex-partner voelde zich niet gehoord. Er werd wel over onderwerpen gepraat, maar er werd niet doorgevraagd. Zo van: waar komt dat gedrag vandaan? Er werd voor ons in plaats van met ons gedacht.’
Vrouw
43 jaar
‘Het was ook niet makkelijk met Veilig Thuis toentertijd. We hebben discussies gehad. Uiteindelijk kreeg ik ook wel gelijk, hoor. Ik ben best wel eigenwijs geweest, want er werden ook dingen opgeschreven die niet geconstateerd waren of die niet gegrond waren naar moeders kant toe. Mijn ex kon heel goed vrouwen inpalmen. Dus ook vrouwelijke medewerkers van Veilig Thuis en de politie. Dat waren dan moeilijke momenten, bijvoorbeeld in gesprek met iemand van Veilig Thuis. Dan werd ik geattendeerd op mijn emotie of dat ik wat harder ging praten. Ik ga niet schreeuwen of zo, maar als moeder zijnde ga je automatisch in die beschermende rol. En dan ging ik blijkbaar automatisch harder praten, terwijl dat niet echt je bedoeling is. Dat is ook iets waar men op moet letten, want in deze situatie is er ook een reden dat die moeders hun kinderen willen beschermen. Dat was soms wel een uitdaging om mee om te gaan.’
Vrouw
40 jaar
‘Dat antwoord had ik natuurlijk graag van iemand willen krijgen: hoe laat ik hem los? Ik denk nu dat het antwoord juist minder over hem gaat en meer over mijzelf. Want als ik denk dat ik hem los laat, maak ik hem weer te belangrijk. De vraag kan misschien beter zijn: hoe vind ik mijzelf, wat maakt dat ik het mijzelf waard vind om mijn eigen keuzes te maken en te mogen leren vertrouwen op mijzelf. Vertellen wat je het beste wel en niet kan doen heeft niet veel zin. Praten met anderen kan heel fijn zijn, sparren, werken aan een stukje bewustwording en versterken van jezelf.
Op het moment dat ik bij Veilig Thuis kwam had ik iemand tegenover mij die wat van de theorie wist. Ik had er meer aan gehad als iemand gewoon naar me had geluisterd en goede vragen had gesteld. Iemand hoeft niet precies te kunnen begrijpen wat je doormaakt, maar het is wel fijn als iemand het dilemma, de machteloosheid kent. En ja, wellicht gewoon iemand die ook in zo’n situatie heeft gezeten of die iemand kent in zo’n situatie.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik vertel nu aan jou mijn ervaringen. Het zou raar zijn als ik het emotieloos zou vertellen. Dat hoort erbij. En jij reageert ook met emotie. En het zou mooi zijn als mensen die in deze sector werken dat ook durven tonen. Niet zozeer dat het heel emotioneel wordt, maar gewoon een beetje medeleven laten zien.’
Man
38 jaar
‘De raad van de kinderbescherming adviseerde een ondertoezichtstelling van een gezinsvoogd. Ik vond het een goed idee om er iemand tussen te zetten. Zij weigerde immers te praten en het werd voor mij een beetje te veel. De term die ik voor de gezinsvoogd wil gebruiken is hertraumatisering.’
Vrouw
40 jaar
‘Ik heb ook wel eens een hulpverlener gesproken van Veilig Thuis in die tijd. Er was net weer iets heel heftigs gebeurd. Hij heeft mij een aantal keer gewurgd, hij probeerde me dood te maken. Ik was er in shock van. En dan was daar een meisje, net van school af. Die had een theorie geleerd, over de cirkel van geweld, en die moest ze met mij doornemen. Dat stond in het traject. Ik voelde echt een soort van wereldvreemdheid daarin. Ik kon er niks mee. Dat was wel een teleurstelling. Dat er blijkbaar gewoon geen andere weg was. Dat niemand het snapt en dat ik het hier mee moet doen.’
Vrouw
43 jaar
‘Als ik ergens in teleurgesteld ben, is het de rechtbank. Ik dacht echt als je er samen niet uitkomt moet je naar de rechtbank. Niets is minder waar, dit is familierecht, daar mag je gewoon meineed plegen, liegen, dat geeft allemaal niet.’
Man
38 jaar
‘De Raad voor de Kinderbescherming raadde aan om de moeder psychologisch te evalueren. Dat zei hij ook van mij. Ik ben braaf gegaan. Daar kwam uit dat ik klachten had die leken op PTSS. Zij weigerde mee te werken. Omdat er bij mij signalen waren van PTSS-klachten, ben ik aangemerkt als mogelijk geen geschikte vader. En doordat zij niet wilde meewerken, wordt zij gewoon gezien als een goede moeder.’
Vrouw
40 jaar
‘Een van de moeilijkste dingen is om überhaupt dwingende controle te kunnen herkennen.
De ene professional begrijpt wat dat inhoudt: mijn advocaat zaagt me een avond lang door met allerlei vragen. Die weet precies waar ik mee te maken heb gehad.
De andere niet: de medewerkers van jeugdzorg snappen niet dat de kinderen kunnen worden ingezet om de andere ouder te blijven mishandelen. Daarmee loop ik tegen een muur aan van ontbrekende kennis wanneer ik hulpverlening zoek. Het credo bij jeugdbescherming is: waar twee kijven hebben, hebben twee schuld. En een kind heeft altijd recht op beide ouders, vinden zij.’
Ik mis kennis in het systeem.’
Vrouw
43 jaar
‘Soms kwam ik bij de balie van het politiebureau en zat daar een vrouwelijke politieagent. Ik vroeg om hulp. Maar ik was wanhopig en zij vond de toon waarop ik sprak niet fijn. Ze zei: als jij nog zo een keer praat, dan maak ik een proces-verbaal tegen jou op. Toen verloor ik echt alle vertrouwen in instanties. Gelukkig kwam een andere aanwezige politieman even rustig met me praten. Toen kon ik de situatie beter uitleggen. Je wordt als mens verkeerd geïnterpreteerd door de emotie die door het gesprek heen komt. En dat is echt iets waar personeel niet alleen bij mij, maar bij andere mensen in een soortgelijke situatie, doorheen zouden kunnen prikken. Want ik hoor van andere vrouwen, dat het bij hen ook gebeurt, helaas. Ook bij hen merk ik dat ze vertrouwen verliezen, dat eigenlijk herbouwd moet worden. En als zij dat niet zelf kunnen doorleven, misschien door een empathietraining of met samen met een ervaringsdeskundige. Die kan even een hand leggen op de schouder van de persoon. En zeggen: hé, het is oké. En dan het gesprek vervolgen. Want het uiteindelijke doel is voor iedereen om rust te creëren en een goed gesprek te voeren.’
Vrouw
43 jaar
‘Ik dacht ik heb problemen, de kinderen hebben problemen. Dan ga je Veilig Thuis bellen, dat is wat iedereen aangeeft. Dat advies volg je op. En daarna begon bij mij het gedonder. In plaats van dat het opgelost wordt, heb je een vijand erbij. Ik ben ook bij de politie geweest. Mijn ex-partner is brandweerman en hij heeft het over dat de ‘brandhaard’, dat was ik, bestreden moet worden. Nou, je weet wat brandweermannen doen met brandhaarden, die doven ze. Ik heb de politie gezegd, als ik morgen gestrekt in de poort lig, dan weet je waar je moet zoeken. Toen zeiden ze: “Heeft hij gezegd dat hij morgen naar u toekomt?” “Nee dat zeg ik niet,” zei ik. “Maar weet wel dat ik me zorgen maak hierover.” Het is een reële angst dat hij me wil vermoorden.’